Πολύς κόσμος πιστεύει πως έχουμε καλοκαίρι όταν η Γη βρίσκεται πιο κοντά στον ήλιο και αντίστοιχα χειμώνα όταν απομακρύνεται. Ωστόσο, η αλήθεια είναι άλλη. Ο πλανήτης μας φτάνει στο περιήλιο (147.100.176 km), δηλαδή τη μικρότερη απόσταση που μπορεί να αποκτήσει η Γη από τον Ήλιο περίπου τον Ιανουάριο και στο αφήλιο, δηλαδή την μεγαλύτερη δυνατή απόσταση μεταξύ Γης-Ηλίου, τον Ιούλιο (152.103.776 km). Στο βόρειο ημισφαίριο, όμως, έχουμε χειμώνα όταν η Γη βρίσκεται πιο κοντά στον ήλιο, ενώ καλοκαίρι όταν βρίσκεται πιο μακριά.
Λόγω της μεγάλης απόστασης που χωρίζει τη Γη από τον Ήλιο, η ακριβής θέση μεταξύ τους δεν παίζει κανέναν ρόλο στην δημιουργία των εποχών του έτους. Ο λόγος που δημιουργούνται οι εποχές είναι διαφορετικός. Η τροχιά της Γης γύρω από τον ήλιο δεν είναι κυκλική αλλά ελλειπτική. Ο νοητός άξονας της Γης, που την διαπερνά στο κέντρο της και γύρω από τον οποίο περιστρέφεται, δεν είναι κάθετος ως προς το επίπεδο της ελλειπτικής τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο, αλλά ελαφρώς πλάγιος. Στην κλίση του αυτή οφείλεται η ύπαρξη των εποχών του έτους καθώς κατά την περιφορά της Γης άλλοτε είναι στραμμένο προς τον Ήλιο το βόρειο και άλλοτε το νότιο ημισφαίριό της. Όταν είναι στραμμένο προς τον Ήλιο το βόρειο ημισφαίριο, οι ηλιακές ακτίνες πέφτουν κάθετα προς αυτό και το θερμαίνουν περισσότερο, ενώ στο νότιο ημισφαίριο πέφτουν πλάγια και το θερμαίνουν λιγότερο. Στην περίπτωση αυτή το βόρειο ημισφαίριο έχει καλοκαίρι και το νότιο ημισφαίριο έχει χειμώνα.
Στη ζώνη του Ισημερινού, δεν υπάρχει σημαντική εποχική διακύμανση καθώς η ακτινοβολία του ήλιου που φτάνει εκεί κυμαίνεται καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους σχεδόν στα ίδια επίπεδα. Έτσι ο καιρός είναι μόνιμα ζεστός, με τις διακυμάνσεις του να οφείλονται κυρίως σε περιόδους βροχής ή ξηρασίας. Στους πόλους, κυριαρχούν μόνιμα χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με τα άλλα μέρη της Γης αν και η προσπίπτουσα ηλιακή ακτινοβολία αλλάζει δραματικά από καλοκαίρι σε χειμώνα, με τη μέρα και τη νύχτα αντίστοιχα να διαρκούν για ολοκλήρους μήνες.
