Σκύλος, ο καλύτερος φίλος του…γιατρού

Τρίτη, 04 Ιουνίου 2024, 05:06
Σκύλος, ο καλύτερος φίλος του…γιατρού Σκύλος, ο καλύτερος φίλος του…γιατρού

Όλοι ξέρουμε ότι τα σκυλιά μπορούν να εντοπίζουν ναρκωτικά, εκρηκτικά, ακόμη και εγκληματίες ή αγνοούμενους. Αλλά πόσοι γνωρίζουν ότι μπορούν να ανιχνεύσουν ασθένειες; Ναι, καλά διάβασες! Τα σκυλιά έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν τη χαρακτηριστική οσμή των ανθρώπων που πάσχουν από κάποια συγκεκριμένη ασθένεια. Πώς γίνεται αυτό; Ας το δούμε πιο αναλυτικά…

Το ανθρώπινο σώμα εκπέμπει εκατοντάδες πτητικές οργανικές ενώσεις (volatile organic compounds), ουσίες που έχουν την τάση να εξατμίζονται εύκολα από το δέρμα/σώμα ως αποτέλεσμα φυσιολογικών και βιοχημικών διαδικασιών. Ορισμένες ασθένειες προκαλούν επίσης την έκκριση τέτοιων ουσιών στο αίμα, την αναπνοή, τα κόπρανα, τα ούρα ή σε κολπικές εκκρίσεις του πάσχοντος και συχνά αλλοιώνουν την οσμή του σώματος. Τα συστατικά αυτά θα μπορούσαν συνεπώς να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες για την διάγνωση ασθενειών και έρευνες διεξάγονται ήδη προς αυτήν την κατεύθυνση. Εδώ, λοιπόν, ακριβώς παίζουν τον ρόλο τους οι τετράποδοι φίλοι μας. Η όσφρηση των σκύλων είναι αρκετά ισχυρή, ώστε να μπορεί να ανιχνεύει πτητικές οργανικές ενώσεις. Μάλιστα, ένας σκύλος μπορεί να εκπαιδευτεί να τις ανιχνεύει με τον ίδιο τρόπο που εκπαιδεύεται να εντοπίζει ναρκωτικά κ.ά. Τέτοιοι κατάλληλα εκπαιδευμένοι σκύλοι ονομάζονται βιοανιχνευτές σκύλοι.

Σίγουρα δε λέμε τυχαία “έχει μύτη σκύλου” για κάποιον που έχει πολύ καλή όσφρηση. Είναι πολύ ενδιαφέρον ότι ενώ ο άνθρωπος διαθέτει περίπου 5-6 εκατομμύρια οσφρητικούς υποδοχείς, ένας σκύλος διαθέτει περίπου 300 εκατομμύρια! Η όσφρηση φαίνεται πως είναι η κύρια αίσθηση στα σκυλιά και τους επιτρέπει να συλλέγουν τωρινές και “ιστορικές” πληροφορίες για τον περιβάλλοντα χώρο, καθώς και να εντοπίζουν την πηγή μιας μυρωδιάς.

Ποιες ασθένειες μπορεί να ανιχνεύσει ένας σκύλος;

Ορισμένες ασθένειες που μπορούν να ανιχνεύσουν οι βιοανιχνευτές σκύλοι είναι οι εξής:

  • Καρκίνος: καρκίνος των πνευμόνων, μαστού, προστάτη, ωοθηκών, ουροδόχου κύστης, παχέος εντέρου, καθώς επίσης και το μελάνωμα είναι ορισμένοι τύποι καρκίνου που μπορεί να ανιχνεύσει ένας σκύλος. Η ανίχνευση μπορεί να γίνει με δείγματα ιστών, ιδρώτα, αίματος, ούρων, κοπράνων, ακόμη και από την αναπνοή του πάσχοντος. Έχει παρατηρηθεί ότι βιοανιχνευτές σκύλοι μπορούσαν να ανιχνεύσουν τον καρκίνο σε δείγματα αίματος με ακρίβεια 97%! Πολύ σημαντικό είναι ότι ένας κατάλληλα εκπαιδευμένος σκύλος μπορεί να ανιχνεύσει τον καρκίνο σε πρώιμο στάδιο, κάτι το οποίο είναι εξαιρετικά σημαντικό για την πορεία της νόσου.
  • Νόσος Parkinson: ένας βιοανιχνευτής σκύλος μπορεί να ανιχνεύσει τη νόσο του Parkinson και να διακρίνει ακόμη και τους διαφορετικούς υποτύπους της.
  • Διαβήτης: τόσο η υπεργλυκαιμία όσο και η υπογλυκαιμία μπορούν να εντοπιστούν εγκαίρως από βιοανιχνευτές σκύλους. Αξίζει, όμως, να σημειωθεί ότι η ευαισθησία και ειδικότητα αυτής της ανίχνευσης παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια μεταξύ των μελετών και χρήζει περαιτέρω έρευνας.
  • Επιληπτικές κρίσεις: παρόλο που αρχικά υπήρχαν αρκετές επιφυλάξεις για το κατά πόσο μπορούν να εντοπιστούν από ένα σκύλο, έχει βρεθεί ότι οι επιληπτικές κρίσεις σχετίζονται με συγκεκριμένή οσμή του σώματος, την οποία ένας εκπαιδευμένος σκύλος μπορεί να ανιχνεύσει με μεγάλη αποτελεσματικότητα.
  • Ναρκοληψία: η ναρκοληψία είναι μια χρόνια νευρολογική διαταραχή που προκαλεί υπερβολική ανεξέλεγκτη υπνηλία. Φαίνεται πως η χαρακτηριστική οσμή των ναρκοληπτικών ασθενών μπορεί να αναγνωριστεί από τους τετράποδους φίλους μας, ακόμη και από δείγματα ιδρώτα.
  • Ιικές μολύνσεις, όπως η COVID-19: είναι ενδιαφέρον ότι στην πρόσφατη πανδημία COVID-19, σκύλοι εκπαιδεύτηκαν να ανιχνεύουν τον κορωνοϊό και μάλιστα μπορούσαν να τον ανιχνεύσουν σε προγενέστερο στάδιο από ό,τι τα μοριακά τεστ PCR. Έχει μάλιστα βρεθεί ότι ένας βιοανιχνευτής σκύλος μπορεί να διακρίνει την COVID-19 από άλλες ιικές μολύνσεις της αναπνευστικής οδού.
  • Ελονοσία: το παράσιτο της ελονοσίας αλλοιώνει την οσμή των μολυσμένων ατόμων, κάτι το οποίο μπορεί να ανιχνευτεί από εκπαιδευμένους σκύλους.
  • Ημικρανίες: οι σκύλοι είναι ικανοί να προβλέπουν μια ημικρανία, πριν καν την έναρξη των συμπτωμάτων.

Πώς ενημερώνει ένας σκύλος για τη διάγνωση μιας νόσου;

Οκ, η διάγνωση από τον τετράποδο φίλο μας έγινε. Και τώρα πώς θα μας το πει; Οι βιοανιχνευτές σκύλοι παρουσιάζουν διαφορετική από τη συνήθη συμπεριφορά, όταν θέλουν να επικοινωνήσουν τη διάγνωση μιας νόσου. Ορισμένα δείγματα τέτοιας συμπεριφοράς είναι να γλείφουν επίμονα τον ασθενή, να κάθονται ή να ξαπλώνουν επάνω του, να τον κοιτάνε επίμονα, να γαβγίζουν κ.ά.

Πόσο νωρίς μπορεί ένας σκύλος να εντοπίσει μια νόσο;

Αν αναρωτιέσαι πόσο καλύτερος είναι ένας σκύλος στη διάγνωση ασθενειών από ένα διαγνωστικό τεστ, διάβασε αυτό: σε ορισμένες περιπτώσεις, οι βιοανιχνευτές σκύλοι μπορούν να διαγνώσουν μια ασθένεια στα πολύ αρχικά στάδιά της, ακόμη και νωρίτερα από τις παραδοσιακές διαγνωστικές μεθόδους. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητό από τους επιστήμονες το ποια ακριβώς χημικά συστατικά είναι αυτά που μυρίζουν οι σκύλοι και μπορούν να ανιχνεύσουν τις διάφορες ασθένειες.

Παρόλο που η ικανότητα των σκύλων να ανιχνεύουν ασθένειες έχει αποδειχτεί σε πολλές μελέτες, η χρήση τους στη διάγνωση ασθενειών είναι ακόμη αμφιλεγόμενη και αμφισβητούμενη μέθοδος και υπάρχουν αναφορές για ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Ο κύριος περιορισμός της μεθόδου αυτής είναι ότι ως ζωντανοί οργανισμοί, η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων που θα αποφέρουν εξαρτάται από πολλές μεταβλητές, όπως η κατάσταση της υγείας τους, η εκπαίδευσή τους, ακόμη και η επικοινωνία μεταξύ του εκπαιδευόμενου σκύλου και του εκπαιδευτή του.

Εν κατακλείδι, η συμβολή των σκύλων στη διάγνωση ασθενειών είναι μια γρήγορη, μη επεμβατική και οικονομικά αποδοτική μέθοδος, συχνά με μεγάλη αποτελεσματικότητα. Εξαιρετικά σημαντικό είναι ότι η διάγνωση μιας νόσου από ένα σκύλο μπορεί να γίνει εγκαίρως, ακόμη και πριν την έναρξη των συμπτωμάτων, σε ορισμένες περιπτώσεις. Ποια ακριβώς συστατικά ανιχνεύουν οι σκύλοι και καταλήγουν στη διάγνωσή τους δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητό, κάτι το οποίο αποτελεί εμπόδιο στην καλύτερη εκπαίδευσή τους. Περαιτέρω έρευνες θα χρειαστούν ώστε να μπορέσουν οι σκύλοι να χρησιμοποιούνται συστηματικά στη διάγνωση ασθενειών.

Λαμβάνοντας υπόψιν ακόμη και τους περιορισμούς που αναφέρθηκαν πιο πάνω, υπάρχει αμφιβολία για το αν ο σκύλος είναι ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου;

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

    Πηγές
    1. Bauër P, Leemans M, Audureau E, et al. “Remote Medical Scent Detection of Cancer and Infectious Diseases With Dogs and Rats: A Systematic Review. Integrative Cancer Therapies”. Integr Cancer Ther. (2022); 21.
    2. Catala A, Grandgeorge M, Schaff J-L, et al. “Dogs demonstrate the existence of an epileptic seizure odour in humans”. Sci. Rep. (2019); 9:1–7.
    3. Dominguez-Ortega L, Díaz-Gállego E, Pozo F, et al. “Narcolepsy and Odor: Preliminary Report.” SEMERGEN Medicina de Familia (2013); 39(7):41-46.
    4. Guest C, Pinder M, Doggett M, et al. “Trained dogs identify people with malaria parasites by their odour”. Lancet Infect. Dis. (2019);19:578–580.
    5. Hag-Ali M, AlShamsi AS, Boeijen L. et al. “The detection dogs test is more sensitive than real-time PCR in screening for SARS-CoV-2”. Commun Biol 4 (2021); 686.
    6. Junqueira H, Quinn TA, Biringer R, et al. “Accuracy of Canine Scent Detection of Non–Small Cell Lung Cancer in Blood Serum.” J Am Osteopath Assoc (2019); 119: 413-418.
    7. Kokocińska-Kusiak A, Woszczyło M, Zybala M, et al. “Canine Olfaction: Physiology, Behavior, and Possibilities for Practical Applications”. Animals (Basel) (2021); 11(8):2463.
    8. Marcus DA and Bhowmick A. “Survey of Migraine Sufferers with Dogs to Evaluate for Canine Migraine-Alerting Behaviors”. The Journal of Alternative and Complementary Medicine (2012);19(6):501–8.
    9. Reeve C, Cummings E, McLaughlin E, et al. “An Idiographic Investigation of Diabetic Alert Dogs’ Ability to Learn from a Small Sample of Breath Samples from People with Type 1 Diabetes”. Can. J. Diabetes (2020);44(37):143.
    10. Ten Hagen NA, Twele F, Meller S, et al. “Discrimination of SARS-CoV-2 Infections From Other Viral Respiratory Infections by Scent Detection Dogs”. Front. Med (2021);8
    11. Xiao B and Tan E-K. “Sniffing for Parkinson Disease”. The Americal Jounral of Medicine (2023);136(5):411-412

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(8 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: