Κυκλική Οικονομία: Άλλο ένα buzz word;

Πέμπτη, 06 Οκτωβρίου 2022, 05:10
Κυκλική Οικονομία: Άλλο ένα buzz word; Κυκλική Οικονομία: Άλλο ένα buzz word;

Η κυκλική οικονομία είναι μια έννοια που μπορεί το τελευταίο διάστημα ακούγεται περισσότερο, ωστόσο δεν είναι και τόσο καινούρια. Ενδεικτικό είναι ότι από το 2017 ακόμα υπήρχαν ήδη τουλάχιστον 114 ορισμοί, υποδεικνύοντας και μια μικρή σύγχυση για το θέμα.

Το Ellen MacArthur Foundation είναι ένας από τους σημαντικότερους οργανισμούς παγκοσμίως, ο οποίος συμβάλλει στην διάχυση της πληροφόρησης σχετικά με την κυκλική οικονομία σε κοινό, επιχειρήσεις και αρχές για την επίτευξη της μετάβασης σε αυτήν. Ενστερνίζεται, λοιπόν, έναν πλήρως ακριβή ορισμό.

Τι είναι λοιπόν η κυκλική οικονομία;

Η κυκλική οικονομία ορίζεται από:

  • το σχεδιασμό αγαθών με στόχο την εξάλειψη των σκουπιδιών και των αποβλήτων
  • την κυκλοφορία προϊόντων και υλικών όσο το δυνατόν περισσότερο για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην οικονομία και στην υψηλότερη δυνατή τους αξία
  • την ανανέωση της ενέργειας που χρησιμοποιείται για την οικονομική δραστηριότητα και την αναγέννηση του φυσικού περιβάλλοντος.

Έρχεται σε πλήρη αντιδιαστολή με την λεγόμενη γραμμική οικονομία, που χαρακτηρίζει την πλειονότητα της παγκόσμιας οικονομίας (91,4%) και καθορίζεται από:

  • την εξαγωγή πόρων από τον πλανήτη μας
  • τη χρήση τους για τη δημιουργία αγαθών
  • την απόρριψή τους στο περιβάλλον ως άχρηστα πλέον υλικά και απόβλητα.

CE 2

Καταλαβαίνουμε λοιπόν από τον ορισμό της, ότι η κυκλική οικονομία δεν περιορίζεται στη λογική του επαναχρησιμοποιώ, επισκευάζω, επανακατασκευάζω και ανακυκλώνω , αλλά πάει αρκετά βήματα πίσω στο σχεδιασμό ευθύς εξαρχής των αγαθών έτσι ώστε και να μπορούν εύκολα να επαναχρησιμοποιηθούν, επισκευαστούν, επανακατασκευαστούν και ανακυκλωθούν. Η ενέργεια και τα υλικά τα οποία χρησιμοποιούνται σε κάθε στάδιο  είναι από ανανεώσιμες πηγές και όταν πια ένα αγαθό δεν μπορεί ούτε να ανακυκλωθεί, τα υλικά που το αποτελούν θα επιστρέφονται στο φυσικό περιβάλλον και δε θα το μολύνουν ως απόβλητα και σκουπίδια, αλλά θα το «αναγεννούν» όπως συμβαίνει στη φύση κάθε φορά που ένα «προϊόν» της ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής του.

Το πρώτο και τρίτο bullet point είναι εξίσου σημαντικά με το δεύτερο και καταδεικνύουν την ευθύνη επιχειρήσεων και αρχών στην πραγμάτωση της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία, καθώς οι καταναλωτές μόνοι, δεν έχουν τη δύναμη να το κάνουν όταν για παράδειγμα τα περισσότερα αγαθά που προωθούνται σήμερα στην αγορά δεν φτιάχνονται για να διαρκέσουν, αλλά για να χαλάσουν.

Είναι λοιπόν η κυκλική οικονομία άλλο ένα buzz word;

Εξαρτάται. Σε συνδυασμό με οποιαδήποτε μεμονωμένη κίνηση είναι πολύ πιθανό να είναι και να χρησιμοποιείται είτε λάθος είτε ελλιπώς είτε δυστυχώς σε κάποιες περιπτώσεις με παραπλανητικό τρόπο (green washing). Η μετάβαση στην κυκλική οικονομία απαιτεί συστημική αλλαγή και δεν περιορίζεται σε μια μεμονωμένη κίνηση, όπως για παράδειγμα η ανακύκλωση. Το να ανακυκλώνει κάποιος μια πλαστική συσκευασία είναι σίγουρα προτιμότερο από το να την πετάει στα σκουπίδια και συμβάλλει εν μέρει στην κυκλική οικονομία. Όσο όμως συνεχίζουμε να παράγουμε και να χρησιμοποιούμε ανεξέλεγκτα πλαστικές συσκευασίες, αυτό είναι άκαρπο, γιατί ακόμα και στην καλή περίπτωση που όντως ανακυκλωθούν (συχνά το πλαστικό είναι φτιαγμένο από μείξη πολυμερών που δεν ανακυκλώνονται με τις υπάρχουσες τεχνολογίες που μπορεί να διαθέτει μια μονάδα ανακύκλωσης), τα ανακυκλωμένα προϊόντα α) απαιτούν επιπλέον ενέργεια για να ανακυκλωθούν και β) με κάθε κύκλο ανακύκλωσης μειώνεται η ποιότητά τους και εν τέλει θα καταλήξουν και πάλι ως απορρίμματα (ή αστικά απόβλητα).

Άρα, η έννοια της κυκλικής οικονομίας πρέπει ιδανικά να συνδέεται στο μικρότερο βαθμό εφαρμογής της με μια σειρά ή έστω με ένα πλάνο αλλαγών που αφορούν ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός προϊόντος και όχι μόνο τη διαχείρισή του στο τέλος αυτού. Και σε μεγάλη κλίμακα εφαρμογής της σε όλα τα προϊόντα της αγοράς.

Είναι η κυκλική οικονομία κάτι που μας αφορά ως ιδιώτες;

Ναι. Γιατί μπορεί μόνο ως καταναλωτές να μην έχουμε τη δύναμη ή την κύρια ευθύνη για το πώς σχεδιάζεται και δημιουργείται ένα αγαθό, αλλά ο καθένας από εμάς έχει πολλούς ρόλους. Ως καταναλωτές, οι επιλογές και οι συνήθειές μας λαμβάνονται υπόψη από τις εταιρίες για το τι θα παράξουν. Ως εργαζόμενοι σε μια επιχείρηση, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε  τα προσόντα μας και τη θέση μας για τον καλύτερο σχεδιασμό προϊόντων και υπηρεσιών. Ως επιχειρηματίες, μπορούμε να «τρέξουμε» την επιχείρηση μας με βιώσιμο τρόπο. Ως πολίτες, επηρεάζουμε κανονισμούς και αποφάσεις με τη συμμετοχή μας στα κοινά. Και μέσω της δύναμης που μας δίνει ο κάθε μας ρόλος, ας κάνουμε τον κόσμο μας καλύτερο και την οικονομία μας πιο κυκλική!

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

    Πηγές

    Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, conservation and recycling127, 221-232.

    https://ellenmacarthurfoundation.org/

    Sherif, Y. S., & Rice, E. L. (1986). The search for quality: The case of planned obsolescence. Microelectronics Reliability26(1), 75-85.

    Schwarz, A. E., Ligthart, T. N., Bizarro, D. G., De Wild, P., Vreugdenhil, B., & Van Harmelen, T. (2021). Plastic recycling in a circular economy; determining environmental performance through an LCA matrix model approach. Waste Management121, 331-342.

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(3 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: