ΕΝΤΟΜΑ: τελικά θα μας φάνε ή θα τα φάμε;

Παρασκευή, 11 Οκτωβρίου 2019, 17:Οκτ
ΕΝΤΟΜΑ: τελικά θα μας φάνε ή θα τα φάμε; ΕΝΤΟΜΑ: τελικά θα μας φάνε ή θα τα φάμε;

Υπάρχουν διατροφικές συνήθειες και επιλογές που είναι καθαρά θέμα γούστου. Υπάρχουν όμως και προτιμήσεις γεύσεων ή τροφίμων που σχετίζονται με τον τρόπο που έχουμε γαλουχηθεί ή με τον τόπο που έχουμε μεγαλώσει. Στον δικό μας υπέροχο τόπο, την Ελλάδα, έχουμε την τύχη να γευόμαστε τη μεσογειακή διατροφή, η οποία δομεί γερά κορμιά και ευχαριστεί τους γευστικούς μας κάλυκες. 

Ωστόσο, οι διατροφικές προτιμήσεις των λαών εμφανίζουν τεράστια ποικιλία. Για παράδειγμα, στην Ιαπωνία τρώνε το μάτι του τόνου, στην Ταϊλάνδη σουβλάκι από κάμπιες, στο Βόρειο Καναδά κρέας από φώκια και στην Τουρκία ντολμαδάκια με αμπελόφυλλα! Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι περισσότεροι από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι καταναλώνουν έντομα ως βασικό μέρος της διατροφής τους, κυρίως στην Νότια Αμερική, Ασία και Αφρική.

Τι είναι η εντομοφαγία;

Με τον όρο εντομοφαγία αναφερόμαστε στην κατανάλωση βρώσιμων εντόμων (προσοχή δεν είναι όλα βρώσιμα, βλέπε παρακάτω) η οποία έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη εξελικτική ιστορία. Η εντομοφαγία ήταν αρκετά διαδεδομένη στα προϊστορικά χρόνια (δεν ξεχνώ ποτέ τους μπονόμπο που «ψαρεύουν» μυρμήγκια με τα νύχια τους) έδωσε όμως τη σκυτάλη στην κρεατοφαγία όταν ο ανθρώπινος εγκέφαλος ανακάλυψε τα εργαλεία (μαχαίρια κλπ). Αν και σήμερα δεν είναι καθόλου διαδεδομένη στην Ευρώπη, περισσότερα από 2000 είδη εντόμων είναι παγκοσμίως γνωστά και αποτελούν μέρος της ανθρώπινης διατροφής. Αυτά μπορεί να είναι κολεόπτερα (σκαθάρια), λεπιδόπτερα (κάμπιες), υμενόπτερα (μυρμήγκια, μέλισσες), ορθόπτερα (ακρίδες), ημίπτερα (τζιτζίκια), ισόπτερα (τερμίτες) ή βλαττοειδή (κατσαρίδες). 

Γιατί τα έντομα θεωρούνται καλή διατροφική επιλογή;

Η εντομοφαγία προωθείται έντονα τα τελευταία χρόνια ως εναλλακτική υγιεινή λύση διατροφικής επιλογής και σύμφωνα με την Διεθνή Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) αυτό στηρίζεται στους παρακάτω λόγους.

ΥΓΕΙΑ – Ανάλογα με το είδος και το ενδιαίτημά τους, τα έντομα είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά για τον ανθρώπινο οργανισμό. Περιέχουν πρωτεΐνες, μονο- και πολυ-ακόρεστα λιπαρά οξέα, ασβέστιο, σίδηρο, χαλκό, μαγνήσιο, μαγγάνιο, φωσφόρο, σελήνιο, ψευδάργυρο, βιταμίνες και φυτικές ίνες. Επίσης, έχουν μειωμένο κίνδυνο μετάδοσης ζωονόσων στον άνθρωπο και τα ζώα. Άλλωστε συνιστούν ήδη κομμάτι τοπικής ή παραδοσιακής διατροφής ορισμένων λαών.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ – Τα έντομα αναπαράγονται με ταχείς ρυθμούς και παράγουν μεγάλο αριθμό απογόνων. Είναι ιδανικά για εκτροφή και για αγροτικούς σκοπούς. Μάλιστα η εκτροφή τους δεν βασίζεται σε εκτάσεις γης και δεν απαιτείται αποψίλωση εδαφών. Αντίθετα από άλλα ζώα, εκπέμπουν ελάχιστα έως καθόλου ρυπογόνα αέρια στο περιβάλλον , περιορίζοντας την έκταση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Επίσης, χρειάζονται ελάχιστη ποσότητα νερού κατά την εκτροφή τους.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ – Τα έντομα ως ψυχρόαιμα, είναι πολύ πιο αποτελεσματικά στη μετατροπή της τροφής τους σε πρωτεΐνη. Η εκτροφή και η συγκομιδή τους, απαιτεί ελάχιστη τεχνογνωσία και έτοιμο κεφάλαιο συνιστώντας διέξοδο για φτωχότερα κοινωνικά στρώματα. Έτσι μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες εργασίας σε αστούς και αγρότες.

Είναι ασφαλής η κατανάλωση εντόμων;

Αν και η εμπιστοσύνη του καταναλωτή δοκιμάζεται ως προς την ασφάλεια των βρώσιμων εντόμων, μέχρι σήμερα δεν έχει αναφερθεί σοβαρό περιστατικό ασθένειας που να σχετίζεται με την εντομοφαγία. Ωστόσο, θα πρέπει να αναφερθεί ότι δεν είναι όλα τα έντομα βρώσιμα, καθώς υπάρχουν έντομα με πολύ άσχημη γεύση ή ακόμη και δηλητηριώδη. Υπάρχουν έντομα (αράχνες, σκορπιοί κλπ) που εκκρίνουν νευροτοξίνες, κυτταροτοξίνες ή και αιμοτοξίνες, ουσίες που επιφέρουν δυσάρεστες συνέπειες κατά την επαφή τους με τον ανθρώπινο οργανισμό. Επιπλέον, αρκετά έντομα είναι φορείς ασθενειών και λειτουργούν ως ενδιάμεσοι ξενιστές κατά τη μετάδοση αυτών στους ανθρώπους (πχ κουνούπι-ελονοσία). Σημαντικό επίσης είναι, άτομα με προδιάθεση και προϊστορία σε αλλεργία να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά στην κατανάλωση. Για παράδειγμα, αν κάποιος είναι αλλεργικός στη γύρη, καλό είναι να αποφύγει την κατανάλωση προνυμφών των μελισσών γιατί περιέχουν γύρη. 

Υπάρχει νομοθεσία;

Η ανάπτυξη της εκτροφής εντόμων σε βιομηχανικό επίπεδο ενδεχομένως καθυστερεί εξαιτίας έλλειψης σαφούς νομοθεσίας και κανονισμών που να διέπουν τη χρήση εντόμων ως τροφή και ζωοτροφή. Οι Ευρωπαϊκές χώρες αν και αρχικά διστακτικές στην εντομοφαγία, τα τελευταία χρόνια κάνουν προσπάθεια προώθησής της, εξαιτίας των πλεονεκτημάτων που σχετίζονται κυρίως με το περιβάλλον και την οικονομία. Το 2014, για πρώτη φορά στην Ολλανδία κυκλοφόρησαν τα πρώτα εδέσματα με βάση έντομα (burger από σκόνη σκουληκιών) στα εμπορικά καταστήματα. Ακολούθησαν το Βέλγιο και η Ελβετία που νομιμοποίησαν την πώληση τροφίμων από έντομα για ανθρώπινη κατανάλωση το 2015 και το 2017 αντίστοιχα. Το 2018 γνωστή αλυσίδα βρετανικών σούπερ μάρκετ ξεκίνησε να προσφέρει βρώσιμα έντομα στη διάθεση των καταναλωτών. Μάλιστα στη Σουηδία μια παραδοσιακή βιομηχανία κρέατος έχει ήδη εξαγοράσει μια εταιρεία που ασχολείται με έντομα. Αν και στην Ελλάδα το νομοθετικό πλαίσιο για εκτροφή βρώσιμων εντόμων είναι ακόμη ανύπαρκτο, το 2018 ξεκίνησε το ερευνητικό πρόγραμμα Fishect που υλοποιείται στο Εργαστήριο Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στόχο έχει την «αξιοποίηση των εντόμων ως εναλλακτική πηγή θρεπτικών συστατικών υψηλής διαιτητικής αξίας σε ιχθυοτροφές».

Γνωρίζετε ότι…

  • Οι ακρίδες και οι μεταξοσκώληκες έχουν αντιοξειδωτική ικανότητα παρόμοια με τον φρέσκο χυμό πορτοκαλιού;
  • Οι κάμπιες αποδίδουν 31 mg σιδήρου σε 100 γραμμάρια τροφής (όταν το μοσχάρι αποδίδει μόλις 6-8mg);
  • Για να φτάσει στο πιάτο μας μια μοσχαρίσια μπριζόλα 150 γραμμαρίων χρειάζεται να καταναλωθούν περισσότερα από 3 λίτρα νερού, ενώ για την ίδια ποσότητα βρώσιμων εντόμων απαιτούνται μόνο ελάχιστες σταγόνες;
  • Χρησιμοποιώντας 10 κιλά ζωοτροφής παίρνουμε 1 κιλό μοσχαρίσιου κρέατος, ενώ με την ίδια ποσότητα ζωοτροφής παράγουμε 9 κιλά ακριδών;
  • Τα σκαθάρια είναι εξαιρετική πηγή ολεϊκού οξέος, απαραίτητο για την καλή λειτουργία της καρδιάς αλλά και την μνήμη;

Αν διάβασες το άρθρο και νιώθεις ήδη μια ανακατωσούρα στο στομάχι μάθε πως:

Έχεις ήδη καταναλώσει ποικιλία εντόμων άθελά σου! Υπολογίζεται ότι κάθε άνθρωπος καταναλώνει κατά μέσο όρο 453 έως 907 γραμμάρια εντομών ετησίως. Αυτό συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου ή κατά την κατανάλωση επεξεργασμένων-πακεταρισμένων τροφίμων που αγοράζεις από το σούπερ μάρκετ (και ναι είναι νόμιμο). Είναι εντυπωσιακό ότι ένας μέσος καταναλωτής μπορεί να πιει μαζί με τον καφέ του 140.000 κομμάτια εντόμων ή να καταναλώσει μαζί με τη σοκολάτα του 6000 θραύσματα εντόμων ετησίως.

 

Τελικά μήπως να κεράσω μια ψητή ακρίδα; Μία δοκιμή θα σας πείσει….. ή και όχι.

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

    Πηγές

    Bukkens, S.G.F. Insects in the human diet: nutritional aspects. In M.G. Paoletti, ed. Ecological implications of minilivestock; role of rodents, frogs, snails, and insects for sustainable development, pp. 545–577. New Hampshire, Science Publishers. (2005)

    Van Huis A, Van Itterbeek J, Klunder H, Mertens E, Halloran A, Muir G, et al. Edible Insects. Future Prospects for Food and Feed Security. Vol. 171. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; (2013)

    Mason JB, Black R, Booth SL, Brentano A, Broadbent B, Connolly P, et al. . Fostering strategies to expand the consumption of edible insects: the value of a tripartite coalition between academia, industry, and government. Curr Dev Nutr. (2018) 

    Di Mattia C, Battista N, Sacchetti G, Serafini M. Antioxidant Activities in vitro of Water and Liposoluble Extracts Obtained by Different Species of Edible Insects and Invertebrates. Front Nutr. (2019)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(10 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: