Ήλιε ήλιε (και βιταμίνη D) είσαι εδώ;

Δευτέρα, 09 Νοεμβρίου 2020, 03:11
Ήλιε ήλιε (και βιταμίνη D) είσαι εδώ; Ήλιε ήλιε (και βιταμίνη D) είσαι εδώ; pexels.com

Ξαφνικά, λοιπόν, εκεί που κάθομαι και μισοκοιμάμαι στην ξαπλώστρα μου, ανοίγω τα μάτια μου και αντικρίζω ένα χαριτωμένο (ίσως) παιδάκι πασαλειμμένο από την κορυφή ως τα νύχια με αντηλιακό να χτυπάει δίπλα μου με μανία ένα αναποδογυρισμένο κουβαδάκι. Κι εκεί που σκέφτομαι όλους τους πιθανούς τρόπους με τους οποίους θα μπορούσα να το κάνω να σωπάσει (όχι για πάντα) ακούω μια απόκοσμη φωνή από το υπερπέραν να λέει «Κωστάκηηηηηηηηηη, έλα να σου βάλω αντηλιακό παιδί μου θα καείς». Ελληνίδες μάνες όλου του κόσμου ενωθείτε… Αχ, Κωστάκη, τι συμπληρώματα βιταμίνης D έχεις να πάρεις μόλις μεγαλώσεις (σχεδόν σε όλους μας έχει συμβεί). Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή και θα καταλάβετε σύντομα τι εννοώ.

Η βιταμίνη D είναι μία λιποδιαλυτή βιταμίνη, η οποία συντίθεται στον οργανισμό μας μετά από έκθεση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία του ηλίου και κύριοι εκπρόσωποί της είναι η εργοκαλσιφερόλη (D2) και η χοληκαλσιφερόλη (D3). Έκτος από τη σύνθεσή της μετά από έκθεση του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία, μπορούμε να την προσλάβουμε και μέσω της κατανάλωσης κάποιων λιπαρών ψαριών, όπως ο σολομός και ο τόνος. Όσον αφορά τους ρόλους της βιταμίνης D στον οργανισμό μας, η συγκεκριμένη έχει συσχετιστεί άμεσα με τη σωστή ανάπτυξη των οστών και την καλή υγεία του σκελετικού μας συστήματος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Επιπλέον, επιστημονικές μελέτες τη συσχετίζουν με την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού μας συστήματος και την πρόληψη σοβαρών παθήσεων, όπως ψυχιατρικά νοσήματα, διαβήτη, σκλήρυνση κατά πλάκας και καρκίνο. Τέλος, πρόσφατα παρατηρήθηκε πως το 80% των ασθενών με COVID-19 έχουν έλλειψη βιταμίνης D, γεγονός το οποίο καταδεικνύει την άμεση σχέση της με το ανοσοποιητικό μας σύστημα.  

Ο ήλιος «σύμμαχός» μας…

Αυτό που έχει παρατηρηθεί είναι πως ακόμα και σε χώρες της Ευρώπης με ηλιοφάνεια τους περισσότερους μήνες του χρόνου, όπως η Ελλάδα και η Ισπανία, ο πληθυσμός πάσχει σε μεγάλα ποσοστά είτε από ανεπάρκεια, είτε από έλλειψη βιταμίνης D. Στην Ελλάδα το όριο ανεπάρκειας ή υποβιταμίνωσης είναι τα 20-30 ng/mL. Αντίστοιχα, ως όριο έλλειψης ή αβιταμίνωσης ορίζονται τιμές μικρότερες των 20 ng/mL. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, φαίνεται πως περισσότερο από το 57% του πληθυσμού, έχει έλλειψη της βιταμίνης.

Ως κύριες αιτίες, οι οποίες εξηγούν αυτές τις παρατηρήσεις, θεωρούνται η μικρή κατανάλωση λιπαρών ψαριών από τους Μεσογειακούς λαούς, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία εμποδίζει την ηλιακή ακτινοβολία να φτάσει στο δέρμα μας, αλλά και ο σημαντικός περιορισμός της έκθεσης μικρών και μεγάλων στην ηλιακή ακτινοβολία. Το παραπάνω φαινόμενο ορίζεται ως ηλιοφοβία (heliophobia). Επίσης, στο γενικότερο περιορισμό της έκθεσής μας στην ηλιακή ακτινοβολία συμβάλλουν άμεσα οι κλειστοί εργασιακοί χώροι, τα αντηλιακά, καθώς και τα μακρυμάνικα ρούχα. 

Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμόμαστε για τη βιταμίνη D είναι ότι έχει χρόνο ημιζωής τις 15 ημέρες. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η συγκέντρωση της βιταμίνης που συνέλλεξες στην Κυριακάτική σου βόλτα θα μειωθεί στο μισό μόλις 15 ημέρες μετά. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πως θα πρέπει διαρκώς να φροντίζουμε τόσο να καταναλώνουμε τις απαραίτητες τροφές, όσο και να εκτιθέμεθα στην ηλιακή ακτινοβολία ώστε στον οργανισμό μας να υπάρχει η βιταμίνη σε επαρκείς ποσότητες. Επιπλέον, υπάρχει εποχική διακύμανση στην ποσότητα της βιταμίνης στον οργανισμό μας, αφού παρατηρείται μειωμένη συγκέντρωση κατά τους χειμερινούς μήνες. Ο λόγος της διακύμανσης αυτής γίνεται εύκολα αντιληπτός αν σκεφτούμε πως, ενώ το καλοκαίρι αρκούν 10 λεπτά έκθεσής μας στον ήλιο, το αντίστοιχο χρονικό διάστημα για τους χειμερινούς μήνες ανέρχεται στις δύο ώρες. Είναι καλό, λοιπόν, να ελέγχουμε τις τιμές στον οργανισμό μας για να προλαμβάνουμε τις μεγάλες αλλαγές τις τιμές μας.

Ωστόσο, μήπως τα υφιστάμενα όρια είναι πλασματικά;  

Γενικά, δεν υπάρχει μία διεθνής ομοφωνία όσον αφορά τα όρια μεταξύ έλλειψης, ανεπάρκειας και επάρκειας βιταμίνης D. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ιατρικής των ΗΠΑ (US Institute of Medicine, IOM) το 2010, ως όριο έλλειψης ορίστηκαν τα 20 ng/mL, ενώ η Αμερικάνικη Ενδοκρινική Εταιρεία το 2011 όρισε το όριο στα 30 ng/mL. Τέλος, το 2016 κορυφαίοι εμπειρογνώμονες υποστήριξαν ένα πολύ μικρότερο όριο έλλειψης, το οποίο κυμάνθηκε στα 12,5 ng/mL.

Ο λόγος για τον οποίο υπάρχουν τόσο μεγάλες αποκλίσεις, είναι ότι τα όρια της έλλειψης σχετίζονται άμεσα με τις αντίστοιχες δυσμενείς καταστάσεις και ασθένειες, τις οποίες επιφέρουν. Έτσι, τα δεδομένα δείχνουν πως βαριά έλλειψη (8-10 ng/mL) οδηγεί σε οστεομαλακία (δεν πραγματοποιείται σωστή επιμετάλλωση των οστών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ραχίτιδα), ενώ ήπια έλλειψη (< 30 ng/mL) σε οστεοπόρωση. Αντίστοιχα, φαίνεται πως υπάρχει πρόληψη των καταγμάτων σε άτομα με τιμές της βιταμίνης D μεγαλύτερες των 30 ng/mL.

Ανεξάρτητα από τις διαφορές στα όρια της έλλειψης καταλαβαίνουμε πως θα πρέπει να ελέγχουμε τον οργανισμό μας και να βρισκόμαστε σε άμεση συνεργασία με το γιατρό μας, ώστε να ζούμε με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες. Ας λιαστούμε και λίγο χωρίς αντηλιακό το καλοκαίρι αργά το απόγευμα, κάνει καλό.

Motto of the day: Φοράμε μάσκες, ανεβάζουμε μανίκια και βγαίνουμε για έναν ωραίο περίπατο, το χρειαζόμαστε από πολλές απόψεις! Πάω να λιαστώ τώρα (ποτέ κανείς).

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

    Πηγές
    • Pilz S ei al. Vitamin D testing and treatment: a narrative review of current evidence. Endocr Connect (2019) 8: R27–R43
    • Manson J et al. Vitamin D Deficiency — Is There Really a Pandemic? N Engl J Med (2016) 375:1817-1820
    • Le Goaziou M et al. Vitamin D supplementation for diffuse musculoskeletal pain: results of a before-and-after study. Eur J Gen Pract (2014) 20:3-9
    • Cashman KD et al. Vitamin D deficiency in Europe: pandemic? Am J Clin Nutr (2016) 103:1033-1044
    • Manios Y et al. The double burden of obesity and iron deficiency on children and adolescents in Greece: the Healthy Growth Study. J Hum Nutr Diet (2013) 26:470-478

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(3 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: