Ευλογιά των πιθήκων: Η εξάπλωση από την Αφρική στον υπόλοιπο κόσμο

Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2022, 10:06
Ευλογιά των πιθήκων: Η εξάπλωση από την Αφρική στον υπόλοιπο κόσμο Ευλογιά των πιθήκων: Η εξάπλωση από την Αφρική στον υπόλοιπο κόσμο

Με τα επιβεβαιωμένα ή ύποπτα κρούσματα ευλογιάς των πιθήκων να έχουν ανέλθει ήδη στα 724 από την παρατήρηση του πρώτου κρούσματος εκτός Αφρικής, ανησυχίες εγείρονται σχετικά με τη διασπορά του ιού και την επικινδυνότητα της κατάστασης. Πόσα γνωρίζουμε για τον ιό αυτόν και τη μετάδοσή του; Χρειάζεται να ανησυχούμε για κλιμάκωση της κατάστασης ή ακόμα και εξάπλωση μιας νέας πανδημίας;

Ο ιός της ευλογιάς των πιθήκων (monkeypoxvirus) εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1958 σε πιθήκους που στεγάζονταν σε ένα εργαστήριο στη Δανία, λαμβάνοντας έτσι και το όνομά του. Το 1970 αναγνωρίστηκε ως ανθρώπινο παθογόνο, έπειτα από προσβολή ενός αγοριού 9 μηνών στη Δημοκρατία του Κονγκό και έκτοτε θεωρείται ενδημική ασθένεια που έχει εξαπλωθεί σε άλλες 11 αφρικανικές χώρες. Το πρώτο κρούσμα εκτός της ηπείρου σημειώθηκε το 2003 στις ΗΠΑ με εξάρσεις να παρατηρούνται από τότε σε διάφορες περιοχές ανά τον κόσμο, που όμως συσχετίζονταν με άτομα που είχαν ταξιδέψει σε αφρικανικές χώρες. Ωστόσο, από τις 13 Μαΐου του 2022 έχει αναφερθεί στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) μεγάλος αριθμός κρουσμάτων, που αφορά άτομα τα οποία δεν είχαν συσχετιστεί με μετακίνηση στην Αφρική.

Πώς ξεκίνησε η πρόσφατη έξαρση;

Αναλύσεις του ιικού γονιδιώματος νοσούντων ατόμων από διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Πορτογαλία και οι ΗΠΑ, δείχνουν πως το γενετικό υλικό του ιού  παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα με το ιικό στέλεχος που εντοπίζεται κυρίως στη Δυτική Αφρική. Το ποσοστό θανάτου κρουσμάτων του συγκεκριμένου ιού ανέρχεται στο 1%, σε αντίθεση με το στέλεχος της κεντρικής Αφρικής που φτάνει το 10%.

Λόγω αυτής της υψηλής ομοιότητας των ιικών στελεχών διαφορετικών χωρών, μπορεί να υποτεθεί η νέα έξαρση ξεκίνησε από ένα μοναδικό κρούσμα. Ενδεχομένως ένα άτομο που επισκέφθηκε κάποια αφρικανική χώρα και ήρθε σε επαφή με κάποιο μολυσμένο ζώο ή άνθρωπο. Μια άλλη υπόθεση υποστηρίζει πως ο ιός μπορεί να μεταδίδεται σιωπηλά τα τελευταία έτη και έτσι τώρα να προκύπτουν παγκοσμίως κρούσματα. Πρόκειται, όμως, για ένα σενάριο αρκετά απίθανο αφού ο συγκεκριμένος ιός προκαλεί εμφανή εξανθήματα τα οποία θα δυσχέραιναν την ανύποπτη μετάδοσή του. Απαιτείται, όμως, ενδελεχής έρευνα και ιχνηλάτηση κρουσμάτων ώστε να προκύψει μια σαφής εικόνα για την έξαρση που σημειώνεται. 

Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου;

Πρόκειται για ιό συγγενικό εκείνου της ευλογιάς (Smallpox virus), γι’ αυτό και εμφανίζει παρεμφερή συμπτώματα. Εκτός των κλασικών συμπτωμάτων που συνοδεύουν ιικές λοιμώξεις (κόπωση, πυρετός, μυϊκοί πόνοι), η ευλογιά των πιθήκων χαρακτηρίζεται από διογκωμένους λεμφαδένες και πυώδη εξανθήματα κυρίως στο πρόσωπο και τα άκρα. Συνήθως, η νόσος είναι αυτοπεριοριζόμενη και τα άτομα αναρρώνουν σε μερικές εβδομάδες – δίχως θεραπεία. Επιπλέον, η μετάδοση της ασθένειας πραγματοποιείται μέσω των υγρών του σώματος (όπως του σιέλου που εκτοξεύεται όταν βήχουμε) και απαιτεί στενή επαφή με κάποιο άτομο ή ζώο που νοσεί. Ο ιός, όμως, διαθέτει δυνατότητα επιβίωσης εκτός οργανισμού για αρκετή ώρα, καθιστώντας επιφάνειες, όπως τα πόμολα, αλλά και αντικείμενα, όπως τα σεντόνια, πιθανές εστίες μετάδοσης.

Πώς μπορεί να περιοριστεί;

Η ομοιότητα μεταξύ των δύο ιών (monkeypox–smallpox) είναι υπεύθυνη και για την εμβολιαστική κάλυψη που παρέχεται από το εμβόλιο της ευλογιάς και για την ευλογιά των πιθήκων, που ανέρχεται στο 85%. Έπειτα, όμως, από το 1980 που η ευλογιά εξαλείφθηκε στον Δυτικό κόσμο, τα εμβολιαστικά προγράμματα σταμάτησαν και επομένως τις τελευταίες 4 δεκαετίες η γενική ανοσία ακολουθεί πτωτική τάση. Το δεδομένο αυτό πιθανόν σχετίζεται και με την πρωτόγνωρη αύξηση κρουσμάτων που παρατηρείται, καθώς ο ιός μεταδίδεται ευκολότερα μεταξύ των ατόμων.

Είναι σημαντικό να τονισθεί πως η προκείμενη κατάσταση δύναται να περιοριστεί, ενώ ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης μετάδοσης είναι αρκετά μικρός. Εκτός του ότι παράγονται μεγάλες ποσότητες εμβολίων ευλογιάς, από το 2019 έχει δημιουργηθεί και εμβόλιο αποκλειστικά για την ευλογιά των πιθήκων. Συνεπώς, εάν το φαινόμενο ενταθεί, μπορεί να ακολουθηθεί μια στρατηγική εμβολιασμού των ατόμων που βρίσκονται σε επαφή με επιβεβαιωμένα κρούσματα (ring vaccination strategy). Ακόμα, λόγω της μακράς περιόδου επώασης του συγκεκριμένου ιού, μπορεί να υπάρξει προστασία με χορήγηση εμβολίου ακόμα και 4 ημέρες μετά από την προσβολή.

Παρακολουθώντας τις εξελίξεις αυτές, αναδύεται σχεδόν αβίαστα ένα βασικό και πάντοτε επίκαιρο ερώτημα: Γιατί χρειάζεται να μολυνθούν άτομα δυτικών χωρών για να ενδιαφερθούμε σοβαρά για ασθένειες που μαστίζουν τριτοκοσμικές χώρες; Είναι ευρέως γνωστό πως νόσοι που στην Ευρώπη και τους δυτικούς πολιτισμούς έχουν αφανισθεί, μέχρι και σήμερα ταλανίζουν ολόκληρους πληθυσμούς αφρικανικών χωρών. Εάν υπήρχε χρηματοδότηση για έρευνα και περίθαλψη στις χώρες αυτές, ενδεχομένως η ευλογιά των πιθήκων και άλλες ασθένειες να είχαν προ πολλού εξαλειφθεί και να μη βρισκόμασταν τώρα σε αυτή την κατάσταση.

Δίνοντας τη σημασία που αναλογεί σε μία μολυσματική ασθένεια, ανεξαρτήτως του πού αυτή εμφανίζεται, μπορούμε όλοι να επωφεληθούμε. Διότι αν κάτι μας έχει διδάξει η πανδημία της COVID-19, είναι πως όσο σημαντικά και αν είναι τα σύνορα για τους ανθρώπους, για έναν ιό δε σημαίνουν απολύτως τίποτα.

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(8 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: