Λουτεΐνη… και τα μάτια σου 14!

Τρίτη, 09 Απριλίου 2019, 05:04
Λουτεΐνη… και τα μάτια σου 14! Λουτεΐνη… και τα μάτια σου 14! Photo by Markus Spiske on Unsplash

«Σπανακόρυζο» είναι η λέξη κλειδί που στοίχειωνε τα μεσημέρια των παιδικών μας χρόνων. Εκεί που τελείωνες το σχολείο και γύριζες πεινασμένος στο σπίτι, να σε περιμένει ένα πιάτο σπανακόρυζο· δεν ήταν και αυτό που ονειρευόσουν για μεσημεριανό. Κακώς όμως!

Το σπανάκι -κύριο συστατικό του σπανακόρυζου- είναι πλούσια πηγή λουτεΐνης. Συγκεκριμένα, η λουτεΐνη -καροτενοειδές- εντοπίζεται στα πράσινα, πολύφυλλα λαχανικά και στα φρούτα έντονου χρώματος. Είναι κύριο στοιχείο των χλωροπλαστών στα φυτά, υπεύθυνη για τη συσσώρευση ηλιακής ενέργειας κατά τη φωτοσύνθεση και για τη φωτο-προστασία σε περιπτώσεις υπερβολικής έκθεσης στο φως.

Η «βιταμίνη» των ματιών

Η ωχρά κηλίδα είναι το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς, του βυθού του ματιού, με πληθώρα φωτο-ϋποδοχέων, οι οποίοι μετατρέπουν το φως σε ηλεκτρικά ερεθίσματα που μεταφέρονται με τα οπτικά νεύρα στον εγκέφαλο. Η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη, λαμβάνονται μέσω της διατροφής και αποτελούν τις κύριες ενώσεις της ωχράς κηλίδας του αμφιβληστροειδούς. Οι χρωστικές αυτές παρέχουν ένα φίλτρο προστασίας από τις μπλε ακτίνες φωτός (οθόνες LED) και την οξείδωση, επιβραδύνοντας την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Σκεφτείτε ότι λειτουργούν σαν φυσικά «γυαλία ηλίου», τα οποία μας προστατεύουν από τις ενδεχόμενες φωτοχημικές βλάβες. Εκτός από το βασικό τους ρόλο, τα τελευταία χρόνια, εντείνονται οι έρευνες σχετικά με τη σημασία της λουτεΐνης στη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου, μιας και αποτελεί το κύριο καροτενοειδές αυτού, συσχετίζοντάς τη με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ. Ενδιαφέρον είναι, ότι τα πλεονεκτήματα από τη συσσώρευση της λουτεΐνης στον εγκέφαλο και στον αμφιβληστροειδή μοιράζονται μεταξύ των πρωτευόντων θηλαστικών (κατηγορία ταξινόμησης των θηλαστικών με βάση συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, ονομάζεται τάξη) στην οποία ανήκει και ο άνθρωπος, σε αντίθεση με τα μη πρωτεύοντα θηλαστικά, στα οποία η παρουσία της είναι περιορισμένη.

Η έλλειψη καροτενοειδών και ξανθοφυλλών στον οργανισμό πιθανόν σχετίζεται με περιπτώσεις αθηροσκλήρωσης, πυρηνικού καταρράκτη, διαβήτη τύπου II και υπογονιμότητας. Ωστόσο, θα εστιάσουμε στη συνεισφορά της λουτείνης/ ζεαξανθίνης σε ασθένειες όπως η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας (ΗΕΩΚ), η οποία μάλιστα αποτελεί και τη συχνότερη αιτία τύφλωσης, καθώς σχετίζεται με αδυναμία κεντρικής όρασης κατά το διάβασμα ή την οδήγηση. Η ταυτόχρονη χορήγηση λουτεΐνης/ ζεαξανθίνης μαζί με τα κλασικά συμπληρώματα διατροφής (βιταμίνη C, βιταμίνη Ε, β-καροτένιο, ψευδάργυρο και χαλκό) φαίνεται να επιδρά ευεργετικά στην καθυστέρηση της νόσου. Πρόσφατα, το τοπίο θόλωσε, καθώς υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της υψηλής κατανάλωσης β-καροτένιου και καρκίνου του πνεύμονα σε καπνίζοντες. Παρόλα αυτά, τα συμπληρώματα διατροφής λουτεΐνης/ ζεαξανθίνης συστήνονται από οφθαλμίατρους σε υγιείς ηλικιωμένους και ασθενείς με ιστορικό ΗΕΩΚ για προληπτικούς λόγους. 

«Νόσος Αλτσχάιμερ» των ματιών

Οι μηχανισμοί πρόσληψης λουτεΐνης είναι κοινοί στον αμφιβληστροειδή και στον εγκέφαλο. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η εξέταση της πυκνότητας της ωχράς κηλίδας, κύρια ένωση της οποίας είναι η λουτεΐνη, φαίνεται να αντικατοπτρίζει και τη συγκέντρωση αυτής στον εγκέφαλο. Αξιοσημείωτο θεωρείται ότι η ΗΕΩΚ μοιράζεται κοινά χαρακτηριστικά, αιτιολογικά και ιστοπαθολογικά, με άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ. Λόγω των κοινών αυτών χαρακτηριστικών, δεν είναι λίγοι εκείνοι που μιλούν για ταυτόχρονη παρουσία των δυο ασθενειών στο ίδιο άτομο. Ασθενείς με τη νόσο του Αλτσχαίμερ, έχουν δείξει χαμηλότερη πυκνότητα ωχράς κηλίδας, χαμηλά επίπεδα λουτεΐνης/ ζεαξανθίνης στο αίμα και εξασθένιση της όρασή τους, με αποτέλεσμα τα άτομα αυτά να παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν εν τέλει ΗΕΩΚ. Συνεπώς, γίνονται έρευνες με σκοπό να εξετασθεί η συσχέτιση της λουτεΐνης με ασθένειες του εγκεφάλου και τη συμβολή αυτής στη γνωστική λειτουργία, με τα πρώτα αποτελέσματα να επιβεβαιώνουν την υπόθεση, χωρίς ωστόσο να εκβιάζεται καθαρό συμπέρασμα, λόγω αδυναμίας κατανόησης μηχανισμού.

Η έλλειψη καροτενοειδών και ξανθοφυλλών στον οργανισμό πιθανόν σχετίζεται με περιπτώσεις αθηροσκλήρωσης, πυρηνικού καταρράκτη, διαβήτη τύπου II και υπογονιμότητας.

Εκτός από το σπανακόρυζο, τι άλλο;

Επίσης, το αβοκάντο, εκτός από άλλα πλεονεκτήματά του στην υγεία, έχει θετική συμβολή στα επίπεδα λουτεΐνης στο νευρικό σύστημα, λόγω των υψηλών επιπέδων απορρόφησής της. Μπορείς να δεις στον παρακάτω πίνακα και άλλες τροφές, όπως το αβγό ή το μπρόκολο και τις ποσότητες λουτεΐνης/ ζεαξανθίνης, τις οποίες αυτές περιέχουν.

Τρόφιμο Ποσότητα (γρ) Χιλιόγραμμα (mg)
Αβοκάντο ½ φρούτο 0,3
Μπρόκολο (μαγειρεμένο) ½ κούπα (78γρ.) 1,7
Λαχανάκια Βρυξελών (μαγειρεμένο) ½ κούπα (78γρ.) 1,0
Καλαμπόκι (μαγειρεμένο) ½ κούπα (75γρ.) 1,4
Αβγό (βρασμένο) 1 μεγάλο 0,2
Λάχανο (μαγειρεμένο) ½ κούπα (65γρ.) 10,3
Μαρούλι ½ κούπα (38γρ.) 1,1
Αρακάς (πρασινος, μαγειρεμένος) ½ κούπα (80γρ.) 1,1
Σπανάκι (μαγειρεμένο) ½ κούπα (95γρ.) 6,7
Σπανάκι (ωμό) ½ κούπα (38γρ.) 4,5
Μετάφραση πίνακα από: Johnson EJ., 2014, Nutr. Rev.

Κλείνοντας, η μείωση του οξειδωτικού στρες και η αντιφλεγμονώδης δράση της λουτεΐνης αποτελούν την πιο πολλά υποσχόμενη προσέγγιση για τις ασθένειες που αναφέρθηκαν. Το «μυστικό» λέγεται πρόληψη! Θυμήσου ότι τα επίπεδα πρόσληψης λουτεΐνης μέσω της διατροφής σου πρέπει να κυμαίνονται από 6,9 έως 11,7 mg, ποσότητα που θεωρείται ιδανική για μείωση του κινδύνου εμφάνισης καταρράκτη και ΗΕΩΚ.

Περιμένω τη δική σου συνταγή για σπανακόρυζο…

 

Ήξερες ότι: Η ονομασία της ζεαξανθίνης προέρχεται από το Zea mais (το κοινό κίτρινο καλαμπόκι στο οποίο η ζεαξανθίνη παρέχει την κύρια κίτρινη χρωστική), και την ελληνική λέξη Ξάνθος, για το κίτρινο”.

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(10 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: