Οθόνες και παιδί. Ψηφιακός εθισμός ή παράθυρο στη γνώση;

Δευτέρα, 17 Ιουνίου 2019, 11:Ιουν
Οθόνες και παιδί. Ψηφιακός εθισμός ή παράθυρο στη γνώση; Οθόνες και παιδί. Ψηφιακός εθισμός ή παράθυρο στη γνώση;

Τα καρτούν που γνωρίζω είναι ελάχιστα. Αν προσπαθήσω να τα μετρήσω ίσως χωράνε στα δάχτυλα των δύο μου χεριών.  Η κόρη μου πάλι, τα λατρεύει. Ίσως είναι και η μόνη ώρα που μπορεί να ακινητοποιηθεί για λίγα λεπτά. Συχνά, με κατακλύζουν τύψεις που την ψυχαγωγεί η τηλεόραση και όχι εγώ. Συχνά επίσης, ευγνωμονώ την ύπαρξη αυτής της επιλογής, είτε γιατί έχει μάθει πολλά χαριτωμένα τραγούδια και περίεργα ζώα (αναγνωρίζει το τουκάν!) είτε γιατί μπορώ και μαγειρεύω με ησυχία. Τελικά όμως υπάρχει σωστός τρόπος αλληλεπίδρασης του παιδιού με την οθόνη;

Τα σημερινά παιδιά δεν είναι όπως ήμουν εγώ στην ηλικία τους, και δε θα γίνουν οι σημερινοί ενήλικες. Η έμφυτη παιδική περιέργεια παραμένει πάντα η ίδια αλλά η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων έρχεται σε εντυπωσιακά μικρότερη ηλικία συγκριτικά με τις προηγούμενες γενιές. Οι οθόνες για τα σημερινά παιδιά είναι ψυχαγωγία, όταν οι γονείς είναι κουρασμένοι ή δεν έχουν οικονομική άνεση για επιπλέον δραστηριότητες. Είναι εκπαίδευση, όταν χρησιμοποιούνται ορθά από παιδαγωγούς. Είναι τρόπος επικοινωνίας, όταν οι κοντινοί άνθρωποι βρίσκονται μακριά. Είναι παράθυρο στον ήλιο, όταν ο ήλιος δεν είναι διαθέσιμος.

Από ποια ηλικία μπορούν οι οθόνες να λειτουργήσουν εκπαιδευτικά;

Κατά τη διάρκεια των 2 πρώτων ετών, τα βρέφη αναπτύσσουν νοητικές, γλωσσικές, αισθητηριο-κινητικές και κοινωνικές δεξιότητες. Μαθαίνουν τον κόσμο! Για να τον μάθουν σωστά, η προσωπική εξερεύνηση και η αλληλεπίδραση με τους γύρω ανθρώπους είτε λεκτικά, είτε με την αφή είναι απαραίτητη. Η έκθεση των βρεφών στις οθόνες πριν τα 2 έτη εμφανίζει περιορισμένη εκπαιδευτική ικανότητα και δε συνιστάται. Για παιδιά ηλικίας από 2 έως 5 ετών, οι συστάσεις περιορίζουν τη χρήση οθόνης σε 1 ώρα ημερησίως πάντα για προγράμματα υψηλής εκπαιδευτικής ποιότητας. Ωστόσο, η παρουσία ενηλίκων κατά τη διάρκεια έκθεσης και η αλληλεπίδραση με τα βρέφη είναι καθοριστικοί παράγοντες για την αποτελεσματικότητα της εκπαίδευσης. Έρευνα σε βρέφη ηλικίας 14 μηνών, μέλη οικογενειών χαμηλού εισοδήματος, ανέδειξε το σπουδαίο ρόλο της γονικής παρουσίας παράλληλα με εκπαιδευτικά προγράμματα στην τηλεόραση. Οι γλωσσικές δεξιότητες των παιδιών εμφανίστηκαν βελτιωμένες όταν ο γονιός μιλούσε παράλληλα με την παρακολούθηση της οθόνης.

Πως επηρεάζουν οι  συνομιλίες μέσω βίντεο τα παιδιά;

Οι συνομιλίες μέσω βίντεο (Skype, Facetime κλπ) είναι πλέον κομμάτι της καθημερινότητας. Πολλοί γονείς χρησιμοποιούν τον τρόπο αυτό για να επικοινωνήσουν τα παιδιά τους με κοντινούς ανθρώπους, που όμως βρίσκονται μακριά χιλιομετρικά. Με δεδομένα την μικρή διάρκεια κλήσης και τη συνεχή παρουσία των γονιών, ώστε να κατανοούν τα παιδιά τι ακριβώς βλέπουν, τα επεισόδια βίντεο - συνομιλιών προωθούν τους κοινωνικούς δεσμούς (γνωρίζουν τη γιαγιά και τον παππού) και η πρακτική αυτή δεν πρέπει να αποθαρρύνεται για βρέφη και νήπια.

Τι μπορεί να προκαλέσει η υπερέκθεση σε οθόνες;

Παιδιά που εκτίθενται πάνω από 2 ώρες ημερησίως σε οθόνες ενδέχεται να εμφανίσουν ένα από τα παρακάτω συμπτώματα: πονοκέφαλο, πόνους στον αυχένα/ώμους, ξηρά ή ερεθισμένα μάτια, αδυναμία προσοχής, ασυνήθιστη συμπεριφορά και ευερεθιστότητα. Επίσης, τα αυξημένα κρούσματα εμφάνισης μυωπίας ή υπερμετρωπίας διεθνώς έχουν σχετιστεί με την αυξημένη χρήση και έκθεση σε ηλεκτρονικές συσκευές. Άλλοι παράγοντες που έχουν συνδεθεί με υψηλά επίπεδα χρήσης ψηφιακών μέσων είναι η παχυσαρκία και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Μία μεγάλη διεθνής έρευνα με τη συμμετοχή 300.000 παιδιών και εφήβων έδειξε ότι η χρήση της τηλεόρασης μεταξύ 1 έως 3 ωρών τη μέρα οδήγησε σε 10- 27 % αύξηση του κινδύνου εμφάνισης παχυσαρκίας. Μακροπρόθεσμα, όλα τα παραπάνω μπορούν εν δυνάμει να επηρεάσουν τη μαθησιακή πρόοδο, κοινωνικότητα και συναισθηματική ενσυναίσθηση.

Τι είναι το «μπλε φως» και πώς επηρεάζεται ο ύπνος των παιδιών;

Οι LED οθόνες των υπολογιστών, οι επίπεδες τηλεοράσεις και οι φορητές ψηφιακές συσκευές εκπέμπουν ένα ευρύ φάσμα ορατού φωτός, ένα μικρό ποσοστό του οποίου ονομάζεται «μπλε φως». Το μπλε φως βρίσκεται παντού και ο ήλιος είναι κύρια πηγή μπλε φωτός. Άλλωστε, οι υψηλής ενέργειας ακτίνες του μπλε φωτός κάνουν τον ουρανό να φαίνεται μπλε! Το μπλε φως είναι πολύ σημαντικό για τη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού και του κύκλου του ύπνου. Η υπερβολική έκθεση των παιδιών σε μπλε φως το βράδυ από την έκθεση σε οθόνες, μπορεί να διαταράξει αυτόν τον κύκλο. Άλλοι παράγοντες που συμβάλουν στην αϋπνία και την ημερήσια κόπωση είναι η καταστολή της μελατονίνης από το μπλε φως ή το βίαιο περιεχόμενο των ψηφιακών μέσων.

Πώς πρέπει να διαχειρίζονται την κατάσταση οι γονείς;

Οι γονείς πρέπει να αντιλαμβάνονται και να κατανοούν τον σημαντικό τους ρόλο στο μοντέλο κατανομής χρόνου ανάμεσα στα ψηφιακά μέσα και στις υπόλοιπες δραστηριότητες. Θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ηλικία του παιδιού τους, την κατάσταση της υγείας του, το αναπτυξιακό στάδιο και την ιδιοσυγκρασία του πριν θέσουν όρια στην έκθεση των παιδιών τους στις οθόνες. Τέλος, μία καλή επόμενη αγορά θα μπορούσε να είναι γυαλιά για την προστασία των ματιών από τη μπλε ακτινοβολία και τις οθόνες.

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

    Πηγές

    Anderson DR, Huston AC, Schmitt KL, Linebarger DL, Wright JC. Early childhood television viewing and adolescent behavior: the recontact study. Monogr Soc Res Child Dev. 2001;66(1):I–VIII, 1–147

    Braithwaite I, Stewart AW, Hancox RJ, Beasley R, Murphy R, Mitchell EA; ISAAC Phase Three Study Group. The worldwide association between television viewing and obesity in children and adolescents: cross sectional study. PLoS One. 2013;8(9):e74263

    Amy Orben & Andrew K. Przybylski. The association between adolescent well-being and digital technology use Nature Human Behaviour volume 3, pages173–182 (2019)

    Mendelsohn AL, Brockmeyer CA, Dreyer BP, Fierman AH, Berkule-Silberman SB, Tomopoulos S. Do verbal interactions with infants during electronic media exposure mitigate adverse impacts on their language development as toddlers? Infant Child Dev. 2010;19(6):577–593

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(7 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: