Είναι το Υ-Χρωμόσωμα προαπαιτούμενο για μια καριέρα στην Επιστήμη;

Δευτέρα, 14 Δεκεμβρίου 2020, 11:12
Είναι το Υ-Χρωμόσωμα προαπαιτούμενο για μια καριέρα στην Επιστήμη; Είναι το Υ-Χρωμόσωμα προαπαιτούμενο για μια καριέρα στην Επιστήμη; Artem Podrez from Pexels

Οι γυναίκες αποτελούν το 40% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού. Μεταξύ αυτών, μόνο το 5% απασχολούνται ως CEO εταιριών ή σε ανώτερες διοικητικές θέσεις. Ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις στις ετήσιες μισθοδοσίες. Σύμφωνα με μελέτες, οι γυναίκες κερδίζουν περίπου το 80% σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους σε ισοδύναμες -υψηλόβαθμες- θέσεις εργασίας. Για ποιο λόγο όμως συμβαίνει κάτι τέτοιο;

 

Ακόμη και σήμερα, οι γυναίκες σε όλο τον κόσμο βιώνουν περιστατικά έμφυλων διακρίσεων, που αποτελούν εμπόδιο τόσο στην επαγγελματική τους επιτυχία όσο και στην προσωπική τους ανάπτυξη. Παρ’ όλο που το μορφωτικό τους επίπεδο ανταγωνίζεται ισάξια και πολλές φορές υπερέχει από αυτό των ανδρών, οι γυναίκες είναι τρεις φορές πιθανότερο να εργαστούν λιγότερες ώρες και σε χαμηλότερα αμειβόμενους τομείς, διαφορές που οφείλονται  ως έναν βαθμό σε βαθιά ριζωμένες στην συλλογική συνείδηση αντιλήψεις σχετικά με τους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων. Η ανισότητα αυτή μπορεί να οφείλεται ακόμη και σε καθαρά οικονομικά κίνητρα. Δεν θα δοθεί εύκολα για παράδειγμα, προαγωγή σε μια γυναίκα εργαζόμενη που μπορεί στο μέλλον να χρειαστεί άδεια μητρότητας «εγκαταλείποντας» τα καθήκοντά της.

Gender Diversity

Πριν συνεχίσω, θα ήθελα να κρατήσουμε στο μυαλό μας τα εξής: Όταν μιλάμε για Ισότητα των φύλων (Gender Equality) εννοούμε πως πρέπει όλοι να είμαστε ίσοι. Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη πιο σημαντικό από αυτό. Αυτό που περιγράφει ο όρος “Gender Diversity. Να είμαστε όλοι ίσοι αλλά όχι ίδιοι. Να είμαστε όλοι ίσοι, με σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ατόμου. Διαβάστε ξανά την τελευταία πρόταση. Ωραία, τώρα διαβάστε την άλλη μια φορά, κλείστε τα μάτια σας και σκεφτείτε το για λίγα λεπτά. Φανταστείτε λοιπόν, πόσο πιο όμορφος θα ήταν ο κόσμος αν τα μοναδικά χαρακτηριστικά του κάθε ανθρώπου δεν αποτελούσαν εμπόδια, αλλά προσόντα. Φανταστείτε ακόμη, πόσο σημαντικό ρόλο θα έπαιζε αυτό στην εξέλιξη της επιστημονικής έρευνας, σε ένα χώρο που είναι καταδικασμένος να μην αποδίδει, αν επικρατεί περιορισμένη σκέψη που ακολουθεί νόρμες και καλούπια.

Ισότητα των φύλων στην επιστημονική έρευνα

Η διαφορετικότητα στην Επιστήμη έχει απασχολήσει δυστυχώς -και λέω δυστυχώς γιατί δεν θα έπρεπε να μας απασχολούν τέτοια ζητήματα- αρκετά την επιστημονική κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Όταν η συζήτηση οδηγεί στην Επιστήμη, ο κόσμος τείνει να πιστεύει πως πρόκειται για έναν καλά οργανωμένο μικρόκοσμο που αποτελείται από υπερεξειδικευμένο (και μεταξύ μας…λίγο αλλόκοτο!) ανθρώπινο δυναμικό που εργάζεται χωρίς να του αποσπά τίποτα την προσοχή. Ωστόσο, τελευταία δημοσιεύεται ένας μεγάλος αριθμός μελετών σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, που αφορά στα οφέλη και στην έλλειψη της διαφορετικότητας στον χώρο της έρευνας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον χώρο των STEM (=[Science, Technology, Engineering, Mathematics] είναι το ακρωνύμιο το οποίο αναφέρεται στις Φυσικές Επιστήμες, την Τεχνολογία, την Επιστήμη των Μηχανικών και τα Μαθηματικά). Σε πρόσφατο άρθρο του Nature Human Behaviour, οι συγγραφείς τονίζουν πως μια ερευνητική ομάδα που στηρίζει την διαφορετικότητα των μελών της, ωφελείται από την ανταλλαγή ιδεών που προσφέρεται και οδηγείται πιο γρήγορα σε αυτό που ορίζει την καινοτομία: Το να τίθενται νωρίς οι σωστές ερωτήσεις. Αναφέρουν πως ο σεβασμός στην διαφορετικότητα δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο ποσοστό των διαφορετικών φύλων που απαρτίζουν μια ομάδα, αλλά πως θα ωφελήσει πραγματικά αν επεκταθεί ως φιλοσοφία σε όλη την κοινωνία.

Πρόσφατα η Elsevier, δημοσίευσε μια ανάλυση της ερευνητικής απόδοσης με έμφαση στο φύλο των ερευνητών. Η μελέτη αυτή αναφέρει, πως οι γυναίκες επιστήμονες, δημοσιεύουν λιγότερο (αν και αυτό δεν φαίνεται να επηρεάζει την απήχηση των δημοσιεύσεών τους), είναι λιγότερο πιθανό να δημιουργήσουν μια διεθνή συνεργασία, συμμετέχουν σε λιγότερα επαγγελματικά ταξίδια, αν και το αντικείμενο της έρευνάς τους επεκτείνεται συνήθως σε περισσότερους από έναν επιστημονικούς τομείς. Τα αισιόδοξα νέα είναι πως το φαινόμενο αυτό φαίνεται να αντιστρέφεται, καθώς τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των γυναικών στην έρευνα αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς κυρίως στην Ευρώπη και η παρουσία γυναικών επιστημόνων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για πολλές χρηματοδοτήσεις. Ακόμη, οι δημοσιεύσεις που περιέχουν στον τίτλο τους την λέξη “genderαυξάνονται και επεκτείνονται πέρα από τους κλάδους της Βιοϊατρικής και των Κοινωνικών Επιστημών.

Η σημασία της διαφορετικότητας

Πέρα από την ενσωμάτωση των γυναικών σε ερευνητικές ομάδες, υπάρχει άλλο ένα σημείο όπου η γυναικεία φύση και ομοίως η διαφορετικότητα και τα σωματικά χαρακτηριστικά όλων των ατόμων θα έπρεπε να λαμβάνονται υπ’ όψιν. Σε πολλές περιπτώσεις, η προσομοίωση και η μελέτη της αποδοτικότητας μιας επιστημονικής ανακάλυψης δε γίνεται σωστά καθώς δεν περιλαμβάνει όλες τις ομάδες πληθυσμού. Για παράδειγμα, όταν διεξάγεται μια μελέτη ενός φαρμάκου για την αντιμετώπιση μιας καρδιακής πάθησης, θα πρέπει να μελετώνται ξεχωριστά τα δείγματα γυναικών και αντρών καθώς μπορεί να παρουσιάζουν πολύ διαφορετικά συμπτώματα της νόσου και επομένως διαφορετική απόκριση στο φάρμακο. Ακόμη, φανταστείτε για παράδειγμα πόσο επικίνδυνη θα ήταν η οδήγηση εάν οι ζώνες ασφαλείας στα αυτοκίνητα είχαν σχεδιαστεί μόνο με βάση ένα μοντέλο αντρικού σώματος. Δυστυχώς είναι πολλές οι περιπτώσεις όπου ελλιπείς μελέτες, οδηγούν στην εμπορική διάθεση προϊόντων μη ασφαλών για χρήση από το ευρύ κοινό.

Κάτι τελευταίο! Η συζήτηση σχετικά με την αποδοχή της διαφορετικότητας δεν πρέπει να σταματά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του γυναικείου φύλου. Για πολλούς ανθρώπους το βιολογικό φύλο δεν συμβαδίζει με την πραγματική τους ταυτότητα. Σε ερωτήσεις όπως «μα καλά, πως είναι δυνατόν τα γεννητικά μας όργανα να επηρεάζουν την πρόοδο του κοινωνικού συνόλου;» η απάντηση, κατά την γνώμη μου, είναι απλή. Δεν είναι δυνατόν να το επηρεάζουν, γιατί πολύ απλά δεν είναι σε θέση να επηρεάζουν τίποτα. Τα γεννητικά όργανα είναι ένα βιολογικό χαρακτηριστικό του κάθε ατόμου, που καθορίζει μόνο το βιολογικό του φύλο (sex). Όσον αφορά τους επιστήμονες, το κοινωνικό μας φύλο (gender), η ταυτότητα του Εγώ μας, αυτό που αποφασίζουμε να είμαστε, που καθορίζει τα ερεθίσματά μας, τον τρόπο με τον οποίο ζούμε, σκεφτόμαστε, προβληματιζόμαστε, πράττουμε και προσφέρουμε στην Επιστήμη που υπηρετούμε και αντίστοιχα σε όλους τους επαγγελματικούς και προσωπικούς τομείς, αυτό είναι που επηρεάζει την επιστημονική έρευνα (εκτός και αν πρόκειται για πειράματα που αφορούν αυστηρά την ανθρώπινη ανατομία) όσο και όλη την κοινωνία στην οποία ζούμε.

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

    Πηγές

     https://www.pnas.org/content/114/8/1740

    https://www.nature.com/articles/s41562-018-0433-1

    https://www.elsevier.com/connect/3-reasons-gender-diversity-is-crucial-to-science

    https://www.elsevier.com/connect/why-science-is-gender-biased-and-what-we-can-do-about-it

    https://science.sciencemag.org/content/366/6466/692

    https://ec.europa.eu/research/science-society/document_library/pdf_06/gendered_innovations.pdf

    https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/gender-equality_en

    https://gr.boell.org/sites/default/files/gender_study_lr.pdf

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(9 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: