5 Πράγματα που δε γνωρίζαμε για τις μεσογειακές φώκιες Monachus monachus !

Τετάρτη, 14 Σεπτεμβρίου 2022, 03:09
5 Πράγματα που δε γνωρίζαμε για τις μεσογειακές φώκιες Monachus monachus ! 5 Πράγματα που δε γνωρίζαμε για τις μεσογειακές φώκιες Monachus monachus !

Καλοκαίρι, ήλιος, θάλασσα (Summer mood still on!). Τι πιο συνηθισμένο από μια παραλία γεμάτη λουόμενους, παιδιά να φτιάχνουν κάστρα στην άμμο και κρύα ροφήματα να μας δροσίζουν όσο εμείς χαλαρώνουμε στην ακτή. Εκτός όμως από εμάς θέλουν και άλλοι να απολαύσουν αυτή τη μέρα και να λιαστούν στις ακτές. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο το να βλέπουμε φώκιες σε σχετικά ρηχά νερά ή ακόμα και στην ακτή σε διάφορες μεσογειακές παραλίες. Διεκδικούν κι εκείνες μία θέση στο ήλιο… Πόσα ξέρουμε όμως γι’ αυτούς τους κατοίκους της Μεσογείου;

Μια πρώτη γνωριμία

Οι φώκιες Monachus monachus είναι σαρκοφάγα θηλαστικά που ανήκουν στα πτερυγιόποδα, δηλαδή έχουν πτερύγια αντί για πόδια για να μπορούν να ανταπεξέλθουν στη ζωή στο νερό. Πήραν το όνομά τους από τις πτυχές του δέρματός τους, καθώς θυμίζουν ράσα καθολικών μοναχών! Περνούν το μεγαλύτερο μέρος της  ζωής  τους στη θάλασσα ψάχνοντας για τροφή, αλλά βγαίνουν στη στεριά για να γεννήσουν και να ξεκουραστούν. Για τη φροντίδα των μικρών προτιμούν καλά προστατευμένες θαλάσσιες σπηλιές που καταλήγουν σε παραλίες με βότσαλα, άμμο ή επίπεδο βράχο. Χωρίς τις σπηλιές απειλείται η επιβίωση του είδους.

1. Ήταν διάσημες στην αρχαία Ελλάδα

Φαίνεται πως οι φώκιες στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα αρκετά εξαπλωμένο είδος (σε αντίθεση με σήμερα) με αναφορές σε πάρα πολλά κείμενα, όπως του Αριστοφάνη, του Πλούταρχου αλλά και στην Ομήρου Οδύσσεια. Θεωρούνταν, μάλιστα, ιερό ζώο υπό την προστασία του Ποσειδώνα και του Απόλλωνα. Ο πρώτος που περιέγραψε και έδωσε επιστημονικά στοιχεία για  το είδος ήταν ο Αριστοτέλης (ο οποίος θεωρείται και ο «πατέρας» της ζωολογίας) στο βιβλίο του «Περί Ζώων Ιστορίαι».  Έχουν δώσει μέχρι και το όνομά τους στην αρχαία πόλη Φώκαια, τα νομίσματα της οποίας απεικόνιζαν το ίδιο το ζώο.

Interesting fact: Οι φώκιες «επιβιώνουν» στη λογοτεχνία μέχρι και σήμερα, μέσα από τα κείμενα του Παπαδιαμάντη, του Ελύτη και του Βιζυηνού.

2. Ο πιο στενός χερσαίος συγγενής τους είναι οι αρκούδες

Και όμως είναι αλήθεια! Οι φώκιες προέρχονται από χερσαία, σαρκοφάγα ζώα, με 4 πόδια, που κατέφευγαν περιστασιακά σε ρηχά νερά, λίμνες και ρυάκια για να βρουν τροφή. Η διαδικασία αυτή σταδιακά οδήγησε σε προσαρμογές όπως πτερύγια και ατρακτοειδές σώμα, που τους επέτρεψαν να κατακτήσουν τη θάλασσα! Εννοείται πως πέρασαν εκατομμύρια χρόνια ώστε από εκείνον τον πρώτο χερσαίο πρόγονο να προκύψει η σημερινή Μεσογειακή φώκια, η οποία περνά το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής της στη θάλασσα.

Fun fact: Τα κητώδη θηλαστικά (δελφίνια και φάλαινες) προέρχονται επίσης από χερσαίους προγόνους.

3. Έχουν «υπερ-αισθήσεις»

Οι μεσογειακές φώκιες δεν έχουν αυτιά με πτερύγιο αλλά μικρές ακουστικές οπές. Η προσαρμογή αυτή τους προσφέρει οξεία ακοή κάτω από το νερό. Μάλιστα αντιλαμβάνονται ήχους μέχρι 9 φορές υψηλότερης συχνότητας από αυτές που αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος! Έχουν όμως και εξαιρετική όραση κάτω από το νερό, που τους επιτρέπει να βλέπουν στο σκοτάδι, απαραίτητη για την εύρεση τροφής! Στο κυνήγι βοηθούν και τα μουστάκια τους, μέσω των οποίων αντιλαμβάνονται τις δονήσεις  που προκαλεί το θήραμα στο νερό. Μάλιστα το κάθε μουστάκι λειτουργεί ξεχωριστά από τα υπόλοιπα, οπότε μπορούν να αντιλαμβάνονται πληθώρα κινήσεων ταυτόχρονα. Τέλος, η όσφρησή τους είναι αρκετά καλή και παίζει ρόλο στην αναγνώριση των μικρών από τις μητέρες τους.

Fun fact: Οι φώκιες απ’ ότι φαίνεται είναι καλοφαγάδες. Αν και τρέφονται με μεγάλη ποικιλία οργανισμών όπως γόπες, γαρίδες και καλαμάρια φαίνεται πως ο αγαπημένος τους μεζές είναι τα χταπόδια.

4. Τα αρσενικά έχουν διαφορετικό χρώμα από τα θηλυκά

Ανατομικά τα δύο φύλα διαφέρουν ως προς το βάρος, το μέγεθος και το χρωματισμό του τριχώματος. Τα θηλυκά εμφανίζουν μια ποικιλία χρωμάτων (καφέ, μπεζ, γκρι και ασημί), ενώ τα αρσενικά είναι σκούρα γκρι ή μαύρα. Επιπλέον τα θηλυκά έχουν πιο ανοιχτόχρωμες κοιλιές ενώ τα αρσενικά μία χαρακτηριστική, ευδιάκριτη λευκή κηλίδα. Η κηλίδα αυτή μάλιστα διαφέρει από ζώο σε ζώο και χρησιμοποιείται για την αναγνώριση του καθενός από τους επιστήμονες.

5. Η Monachus monachus είναι η πιο σπάνια φώκια στον κόσμο

Με λιγότερα από 600 φώκιες να έχουν μείνει παγκοσμίως αποτελούν το υπ αριθμόν ένα απειλούμενο θαλάσσιο θηλαστικό στον πλανήτη.

Σύμφωνα με την IUCN (Διεθνής Ένωση για την Προστασία της Φύσης) το είδος χαρακτηρίζεται ως «κινδυνεύον».  Άλλοτε είχε εξαπλωθεί σε μία μεγάλη περιοχή, κατά μήκος των ακτών της Μαύρης θάλασσας, σε όλη τη Μεσόγειο, στη Βορειοδυτική Αφρική και σε ατλαντικά νησιωτικά συμπλέγματα. Σήμερα η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική και οι φώκιες χωρίζονται σε γεωγραφικά μικρούς και απομονωμένους πληθυσμούς διασκορπισμένους σε μία μεγάλη θαλάσσια περιοχή: στα νησιά Μαδέρα στον Ατλαντικό, στη Μαυριτανία, στο Μαρόκο και στην ανατολική Μεσόγειο.

Η δραματική μείωσή τους οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι  δύο μεγαλύτερες απειλές είναι η ηθελημένη θανάτωση των ζώων και η παγίδευσή τους σε αλιευτικά εργαλεία. Ιδιαίτερα τα νεαρά άτομα μπλέκονται στα στατικά δίκτυα και δε μπορούν να ελευθερωθούν. Άλλες αιτίες είναι η καταστροφή του φυσικού τους περιβάλλοντος και η ρύπανση. Τέλος, η υπεραλίευση αποτελεί  σημαντικό πρόβλημα, καθώς οδηγεί σε μείωση των πηγών τροφής.

Τί κάνουμε για την προστασία και τη διαιώνιση τους είδους στην Ελλάδα;

Σημαντικά βήματα ήταν η ίδρυση του Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου Αλοννήσου Βορείων Σποράδων, η ανακήρυξη της Γυάρου ως Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή και η λειτουργία της μη κερδοσκοπικής, μη κυβερνητικής οργάνωσης, MOm (Εταιρία για τη μελέτη και προστασία της μεσογειακής φώκιας). Συγκεκριμένα η MOm ασχολείται με τη μελέτη και παρακολούθηση του είδους καθώς και με την ενημέρωση κι ευαισθητοποίηση του κοινού. Σε αυτή την προσπάθεια μπορούμε όλοι μας να βοηθήσουμε υποστηρίζοντας τη Mom και συμμετέχοντας εθελοντικά στις δράσεις της. Είναι στο χέρι μας να βοηθήσουμε τους όχι και τόσο μικρούς μας φίλους να επιβιώσουν κάτω από τις συνθήκες που δημιουργήσαμε.

Bonus: Αν είμαστε από τους τυχερούς που θα συναντήσουμε φώκια, ενημερώνουμε τη MOm είτε τηλεφωνικά (210 522 2888) είτε συμπληρώνοντας τη φόρμα «Είδα φώκια» που υπάρχει στο site της.

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

    Πηγές

    https://el.mom.gr/pws-mporw-na-voithisw

    https://el.mom.gr/mesogeiakh-fokia

    https://www.marinemammalcenter.org/search?q=ears&page=2

    https://www.nationalgeographic.com/science/article/puijila-the-walking-seal-a-beautiful-transitional-fossil

    https://seaworld.org/animals/all-about/harbor-seal/senses/

    https://www.wwf.gr/ti_kanoume/fysh/apeiloumena_eidh/fokia/

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(15 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: