Ψυχική υγεία στα χρόνια του κορωνοϊού

Τρίτη, 31 Μαρτίου 2020, 23:Μαρ
Ψυχική υγεία στα χρόνια του κορωνοϊού Ψυχική υγεία στα χρόνια του κορωνοϊού

H αρθρογραφία τις τελευταίες εβδομάδες έχει πλημμυρήσει με αναλύσεις και θέματα σχετικά με το νέο κορωνοϊό αποδεικνύοντας ότι η κατάσταση που βιώνουμε παγκοσμίως έχει επηρεάσει σχεδόν όλους τους τομείς της ζωής μας. Κυρίως όμως έχει επηρεάσει –και θα συνεχίσει να επηρεάζει- την ψυχολογία μας, και έχουμε ανάγκη να συζητήσουμε για αυτό.

Ο φόβος, η ανασφάλεια και ο εγκλεισμός δεν αφήνουν κανέναν ψυχολογικά ανέπαφο. Οι προβλέψεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) σχετικά με την ψυχική υγεία των πολιτών παγκοσμίως δεν είναι και τόσο ευοίωνες. Πρόσφατα εξέδωσε κάποιες οδηγίες που αφορούν (α) στο γενικό πληθυσμό, (β) στους εργαζομένους στο σύστημα υγείας, (γ) στους ηλικιωμένους και στους ανθρώπους με προβλήματα υγείας σχετικά με την ψυχική τους υγεία κατά την περίοδο της νόσου COVID-19.

Ας αναφέρουμε κάποιες από τις οδηγίες του ΠΟΥ για τις παραπάνω ομάδες και ας δούμε πού μπορεί να απευθυνθεί κανείς για ψυχολογική υποστήριξη στην Ελλάδα.

Οδηγίες του ΠΟΥ

(α) Γενικός Πληθυσμός

1. Είναι σημαντικό να μην στοχοποιήσουμε -ως κοινωνία- τους ανθρώπους που έχουν διαγνωστεί με τη νόσο COVID-19.

Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι ένοχοι για κάτι, ούτε θα πρέπει να περιθωριοποιούνται από την τοπική τους κοινωνία. Αντίθετα, χρειάζονται υποστήριξη από τους ανθρώπους γύρω τους. Τα προσωπικά τους δεδομένα και οι πληροφορίες για εκείνους πρέπει να διαφυλάσσονται για να μειωθεί στο ελάχιστο το επονομαζόμενο «στίγμα».

Ωστόσο, πρέπει να έχει κανείς στο μυαλό του ότι δεν έχει νόημα να βγάζουμε το θυμό και το φόβο μας στους ανθρώπους που νοσούν. Θα μπορούσε να κολλήσει ο οποιοσδήποτε, όσο και αν προσέχει.

2. Πρέπει να σταματήσουμε να παρακολουθούμε κάθε στιγμή ειδήσεις σχετικά με τη νόσο COVID-19. Είναι μια πολύ στρεσογόνος κατάσταση και μας κάνει κακό. Μπορούμε να ακούμε τα νέα μια ή δυο φορές τη μέρα και από έγκυρες πηγές ώστε να παρακολουθούμε τις εξελίξεις και τις νέες οδηγίες. Για παράδειγμα, μπορούμε να ακούμε τις επίσημες ανακοινώσεις για τη χώρα μας στις 18:00 κάθε μέρα και μετά να κλείνουμε την τηλεόραση ή να κάνουμε κάτι άλλο. Θα ξεχαστούμε και θα νιώσουμε πολύ καλύτερα.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι είναι μια περίοδος τεράστιας πληροφορίας και άρα τεράστιας παραπληροφόρησης. Θα πρέπει κανείς να έχει πολύ κριτική στάση σε ότι ακούγεται ή γράφεται.

3. Ας έρθουμε σε επαφή μέσω τηλεφώνου ή social media με ανθρώπους από τη γειτονιά μας ή ανθρώπους που αγαπάμε και μπορεί να μας έχουν ανάγκη. Η δημιουργία ενός δικτύου αλληλεγγύης μας ενδυναμώνει, ισχυροποιεί τους δεσμούς και δημιουργεί ένα κοινό μέτωπο απέναντι στη νόσο COVID-19.

(β) Εργαζόμενοι στο σύστημα υγείας

Οι εργαζόμενοι στο σύστημα υγείας είναι λογικό να νιώθουν μεγάλη πίεση, μιας και βρίσκονται μονίμως στην πρώτη γραμμή αυτής της μάχης. Το στρες είναι υγιές και δεν υποδηλώνει σε καμία περίπτωση αδυναμία. Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΠΟΥ, οι εργαζόμενοι αυτοί θα πρέπει να προσέχουν πολύ τον εαυτό τους. Τώρα περισσότερο από ποτέ πρέπει να ξεκουράζονται, να τρώνε υγιεινά και να γυμνάζονται όταν έχουν χρόνο. Επίσης, καλό είναι να παραμένουν σε επαφή (με όποιο τρόπο είναι εφικτό) με τους δικούς τους ανθρώπους. Αυτή η μάχη είναι μαραθώνιος, και χρειάζεται σωστή διαχείριση δυνάμεων.

(γ) Ηλικιωμένοι και άνθρωποι με προβλήματα υγείας

Πρέπει ως κοινωνία σε μια τέτοια κατάσταση να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στην ψυχική υγεία των ηλικιωμένων και των ανθρώπων με χρόνια νοσήματα που πρέπει υποχρεωτικά να παραμένουν σε καραντίνα. Οι άνθρωποι αυτοί αλλά και οι φροντιστές τους μπορεί να βιώνουν περισσότερο άγχος, θυμό και στρες κατά τη διάρκεια της εξάπλωσης της νόσου COVID-19 ή τη διάρκεια της απομόνωσής τους. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ θα πρέπει:

  • Να εξηγήσουμε σε αυτούς τους ανθρώπους με απλά και κατανοητά λόγια τη σπουδαιότητα της εφαρμογής των μέτρων στην πρόληψη της μετάδοσης του ιού. Μπορούμε να εμπλέξουμε σε αυτό μέλη της οικογένειας και φυσικά τον οικογενειακό γιατρό.
  • Τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα να έχουν πρόσβαση στα φάρμακά τους αλλά και σε ανθρώπους σε περίπτωση που χρειαστούν βοήθεια.
  • Να τηρείται όσο το δυνατόν περισσότερο το πρόγραμμα που υπήρχε πριν τα μέτρα αυτό-προφύλαξης ή να δημιουργηθούν καινούριες επαναλαμβανόμενες συνήθειες όπως γυμναστική στο σπίτι ή μια μικρή βόλτα στη γειτονιά με τα πόδια.

Το Υπουργείο Υγείας και ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας έχουν εκδώσει ειδικές οδηγίες σχετικά με την ψυχική υγεία για όλες τις κατηγορίες πολιτών (αναφέρονται παρακάτω στο πεδίο «Πηγές») και την τηλεφωνική γραμμή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης 10306. Επίσης, το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο σε συνεργασία με το Αιγινήτειο Νοσοκομείο παρέχουν δωρεάν συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη στο τηλέφωνο 210 7297957. Πρόσφατα προστέθηκε και η γραμμή 210 7776617 που αφορά συγκεκριμένα την υποστήριξη σε χρόνια πάσχοντες και τις οικογένειες τους. Ομοίως, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός παρέχει συμβουλές για την ψυχική υγεία στο τηλέφωνο 210 3613574. Επίσης, πολλοί Δήμοι έχουν δημιουργήσει τηλεφωνικές γραμμές για τους πολίτες τους για να τους στηρίξουν ψυχολογικά και συμβουλευτικά.

Ένα τελευταίο θέμα που θα ήθελα να θίξω, χωρίς να επεκταθώ, είναι η ενδεχόμενη αύξηση περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής απομόνωσης στο σπίτι. Σε περίπτωση που κάτι τέτοιο υπάρχει στη ζωή μας ή "πέσει στην αντίληψή" μας, πρέπει να καλέσουμε στο 15900 (περιπτώσεις συναισθηματικής, λεκτικής, σωματικής βίας κατά των γυναικών) και στην Εθνική Γραμμή SOS για παιδιά 1056.  

Βιώνουμε μια περίοδο που όλοι μας έχουμε μεγαλύτερη ανάγκη από επικοινωνία. Είναι ίσως μια εσωτερική ανάγκη που μας βοηθάει να ξεχαστούμε από το φόβο και την ανασφάλεια που μας προκαλεί αυτή η πρωτόγνωρη κατάσταση. Μην αμελείτε να μιλάτε με τους δικούς σας ανθρώπους μέσω τηλεφώνου, social media ή βίντεοκλήσεων. Είναι μια καλή ευκαιρία να δεθούμε ξανά με τους οικείους μας και να συνειδητοποιήσουμε τη σπουδαιότητα της επαφής (έστω και από απόσταση!).

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το!

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(3 ψήφοι)

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: