BeConscious Team

BeConscious Team

Πέμπτη, 07 Νοεμβρίου 2019 15:07

Γιατί τα χταπόδια έχουν μπλε αίμα;

Ναι τα χταπόδια έχουν μπλε αίμα! Δεν πρόκειται για μυθοπλασία των παιδικών μας χρόνων!
Τα χταπόδια έχουν ένα αξιοθαύμαστο καρδιαγγειακό σύστημα με 3 καρδιές. Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι το αίμα που διαπερνά τις καρδιές αυτές και όλο το σώμα τους δεν είναι κόκκινο όπως έχουμε συνηθίσει να σκεφτόμαστε το αίμα, αλλά μπλε. Αυτό οφείλεται στην πλούσια σε χαλκό αιμοκυανίνη η οποία είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά οξυγόνου σε κάποια ασπόνδυλα ζώα όπως το χταπόδι. Η αιμοκυανίνη είναι μία αναπνευστική χρωστική που βρίσκεται διαλυμένη στο αίμα των μαλακίων και μερικών καρκινοειδών (μεγάλη ομάδα αρθρόποδων). Μεταφέρει οξυγόνο, όπως η αιμοσφαιρίνη των σπονδυλωτών, όμως δεν περιέχει σίδηρο (όπως η αιμοσφαιρίνη), αλλά χαλκό. Η αιμοκυανίνη είναι άχρωμη, όταν όμως συνδεθεί με το οξυγόνο παίρνει μπλε χρώμα στο οποίο οφείλει και το όνομά της. Περιέχει πάνω από 160 κέντρα σύνδεσης οξυγόνου έναντι τεσσάρων στην αιμοσφαιρίνη, πράγμα που την καθιστά πιο αποτελεσματική για συνθήκες ψύχους και για βάθη με χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, όπως είναι οι βυθοί των θαλασσών. Η αιμοκυανίνη εξαιτίας του μεγάλου μεγέθους της δεν εισχωρεί στα κύτταρα του αίματος όπως γίνεται με την αιμοσφαιρίνη και τα ερυθροκύτταρα αλλά κινείται ελεύθερη στο αίμα, συνδέεται με το οξυγόνο και έτσι προσδίδει ένα γαλαζωπό χρώμα.
Τα χταπόδια είναι πραγματικοί γαλαζοαίματοι!

Το ενεργειακό ή αλλιώς οικολογικό αποτύπωμα ορίστηκε το 2009 από το Παγκόσμιο Δίκτυο Αποτυπώματος (Global Footprint Network, GFN) ως το σύνολο όλων των περιοχών που χρησιμοποιούνται για την παροχή μη διατροφικής και μη τροφοδοτικής ενέργειας (non-food and non-feed energy), όπως η γη που χρησιμοποιείται για την υδροηλεκτρική ενέργεια, η καλλιεργούμενη γη για την παραγωγή ενέργειας και καυσίμων (ενεργειακές καλλιέργειες) και οι δασικές εκτάσεις για καύσιμα ξύλου. Το οικολογικό αποτύπωμα είναι ένας τρόπος για να μετράμε τις επιδράσεις που προκαλούν πάνω στη Γη οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Είναι το μέτρο ζήτησης και κατανάλωσης που μετράει την κάλυψη των αναγκών μιας κοινωνίας, καθώς και τα απορρίμματα και αέρια θερμοκηπίου που παράγει καθημερινά σε εκτάσεις παραγωγικής θαλάσσιας και χερσαίας επιφάνειας. Επίσης, εκτιμάει όλους τους φυσικούς πόρους που χρειάζονται για την υποστήριξη των υλικών αναγκών ενός πληθυσμού ή ενός ατόμου μέσα από την τεχνολογία, τον τρόπο ζωής και τις συνήθειες της κάθε χώρας. Μονάδα μέτρησης του οικολογικού αποτυπώματος είναι το εκτάριο και μπορεί να υπολογιστεί σε κάθε κλίμακα: μια δραστηριότητα, ένα πρόσωπο, μια κοινότητα, μια πόλη, ένα έθνος ή την ανθρωπότητα στο σύνολό της.

Το ανθρακικό αποτύπωμα αποτελεί ουσιαστικά υπομονάδα του οικολογικού αποτυπώματος. Αρχικά, αναφέρθηκε στο συνολικό διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται από την ανθρωπότητα κατά τη διάρκεια της ζωής της, ενώ σήμερα αποτελεί δείκτη του Δυναμικού Θέρμανσης του Πλανήτη. Το ανθρακικό αποτύπωμα λαμβάνει υπόψη και τα έξι αέρια του θερμοκηπίου τα οποία πραγματεύεται το Πρωτόκολλο του Κιότο: Διοξείδιο του άνθρακα (CO2), Μεθάνιο (CH4), Μονοξείδιο του Αζώτου (N2O), Υδροφθοράνθρακες (HFCs), Υπερφθοράνθρακες (PFCs) και Εξαφθοριούχο θείο (SF6). Ένα ανθρακικό αποτύπωμα μετριέται σε τόνους ισοδύναμου του διοξειδίου του άνθρακα. Το ισοδύναμο του διοξειδίου του άνθρακα υπολογίζεται αν πολλαπλασιάσουμε τις εκπομπές καθενός από τα έξι αέρια του θερμοκηπίου με το Δυναμικό Θέρμανσης του Πλανήτη εντός περιόδου 100 ετών (ΔΘΠ).


Δες και αυτό: Το 2012, το Παγκόσμιο Δίκτυο Αποτυπώματος υπολόγισε το παγκόσμιο μέσο οικολογικό αποτύπωμα ως 2,84 παγκόσμια εκτάρια ανά άτομο. Ο παγκόσμιος μέσος όρος βιοχωρητικότητας είναι 1,73 παγκόσμια εκτάρια ανά άτομο. Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με τους υπολογισμούς, οι οικολογικές υπηρεσίες (φυσικοί πόροι ή φυσικό κεφάλαιο) του πλανήτη είχαν χρησιμοποιηθεί από τον άνθρωπο 1,6 φορές ταχύτερα από αυτό που η φύση μπόρεσε να ανανεώσει!

Όλοι έχουμε παρατηρήσει πουλιά να στέκονται αμέριμνα πάνω στα καλώδια της ΔΕΗ, αγνοώντας την υψηλή τάση και τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας. Πώς γίνεται όμως οι εργάτες της ΔΕΗ να παίρνουν τόσο σημαντικές  προφυλάξεις όταν πρόκειται να κάνουν επιδιορθώσεις σε αυτά τα καλώδια ενώ τα πουλιά όπως φαίνεται να μη διατρέχουν κανέναν απολύτως κίνδυνο; Η απάντηση είναι απλή και μας φέρνει πίσω στα θρανία του σχολείου. Το ηλεκτρικό ρεύμα ορίζεται ως η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων. Σε έναν αγωγό είναι δυνατόν να δημιουργηθεί προσανατολισμένη κίνηση, δηλαδή κίνηση προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση φορτισμένων σωματιδίων και συγκεκριμένα στους μεταλλικούς αγωγούς, όπως τα καλώδια, τα σωματίδια που εκτελούν την προσανατολισμένη κίνηση είναι τα ελεύθερα ηλεκτρόνια. Για να κινηθούν τα ηλεκτρόνια πρέπει να υπάρχει διαφορά δυναμικού και τότε η κίνηση έχει φορά από ένα μέρος υψηλού δυναμικού σε ένα χαμηλότερου. Κάθε καλώδιο της ΔΕΗ έχει ένα συγκεκριμένο δυναμικό στο ένα άκρο και ένα άλλο πιο χαμηλό στο άλλο άκρο. Τα ηλεκτρόνια που κινούνται κατά μήκος του καλωδίου ξεκινούν από το υψηλό δυναμικό και μπορούν να κινηθούν μέσω οποιουδήποτε μονοπατιού αρκεί να υπάρχει διαφορά δυναμικού. Επειδή τα πουλιά έχουν τα πόδια τους στο ίδιο καλώδιο και συνεπώς σε σημείο με το ίδιο δυναμικό, δεν υπάρχει κάτι που να ωθεί τα ηλεκτρόνια να διαπεράσουν το σώμα τους. Αν όμως, ένα πουλί στεκόταν με το ένα πόδι στο ένα καλώδιο και το άλλο σε ένα διαφορετικό, τα δύο του άκρα θα ερχόταν σε επαφή με δυναμικά διαφορετικής τιμής και έτσι το σώμα του θα λειτουργούσε ως αγωγός ηλεκτρονίων και συνεπώς ηλεκτρικού ρεύματος. Επίσης, διαφορά δυναμικού θα δημιουργούταν και αν ένα πουλί καθόταν στο στύλο της ΔΕΗ και άγγιζε με κάποιο τρόπο ένα καλώδιο της ΔΕΗ, πάλι σε αυτή την περίπτωση το καημένο το πουλί θα λειτουργούσε ως δίοδος ηλεκτρονίων και επομένως θα πάθαινε ηλεκτροπληξία.

Η γρήγορη απάντηση είναι πως έτσι ορίζει ο κανόνας. Πιο συγκεκριμένα, αν και έχει καταγραφεί ότι στην αρχαία Ελλάδα οι αγώνες πραγματοποιούνταν αριστερόστροφα για να είναι πιο εύκολο στους θεατές να παρακολουθήσουν, το 1896 όταν πραγματοποιήθηκαν οι πρώτοι Σύγχρονοι Ολυμπιακοί αγώνες στην Αθήνα οι αθλητές κλήθηκαν να τρέξουν με τη φορά του ρολογιού. Αυτό οδήγησε σε σημαντική διαμαρτυρία των αθλητών με αποτέλεσμα η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή να συνεδριάσει (1913) και να ορίσει τον κανόνα που ισχύει μέχρι και σήμερα.

Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2019 12:09

Τα λακκάκια είναι κληρονομούμενα;

Τα λακκάκια θεωρούνται ένα πολύ γοητευτικό  χαρακτηριστικό του προσώπου σε γυναίκες και άνδρες. Προκαλούνται από διαχωρισμό στην κατάφυση στο μείζων ζυγωματικό μυ του προσώπου. H εμφάνιση τους στο αναπτυξιακό στάδιο ποικίλλει καθώς πολλά παιδιά εμφανίζουν αυτήν  την «ανωμαλία» του μυός μέχρι την εφηβεία ή την ενηλικίωσή τους ενώ άλλα διατηρούν αυτό το χαρακτηριστικό εφ’ όρου ζωής. Πέραν όμως από τα προφανή σημεία, λακκάκια μπορεί να εμφανίζονται σε όλα τα σημεία του σώματος ως βαθουλώματα λόγω δυσμορφίας διάφορων μυών. Η αλήθεια είναι ότι  έχουν γίνει λίγες έρευνες για τη διερεύνηση της γενετικής προδιάθεσης των κοιλοτήτων (λακκάκια) και δεν είναι γνωστό ποιο γονίδιο ή γονίδια μπορεί να εμπλέκονται. Έτσι, μην είστε σίγουροι ότι εφόσον έχετε λακκάκια θα αποκτήσουν και τα παιδιά σας διότι δεν είναι ακόμη επιστημονικά τεκμηριωμένο αν πρόκειται αποκλειστικά για κληρονομικό χαρακτηριστικό. Το εντυπωσιακό πάντως είναι ότι τα λακκάκια θεωρούνται κατά βάση πολύ ελκυστικά σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος, με αποτέλεσμα να έχουν γίνει περισσότερες έρευνες για την δημιουργία τους με χειρουργικό τρόπο παρά για την επούλωση ή την προέλευσή τους.

It’s a fact: Τα λακκάκια αποτελούν μια από τις πιο συχνές δυσμορφίες στο ανθρώπινο σώμα!

Ο εγκέφαλος δεν ελέγχει όλες τις κινήσεις του σώματος. Ορισμένες κινήσεις ελέγχονται σε μεγάλο βαθμό από νευρωνικά δίκτυα, δηλαδή κυκλώματα διασυνδεδεμένων νευρώνων (νευρώνας ή νευρικό κύτταρο είναι το κύτταρο που αποτελεί δομικό μέρος και λειτουργική μονάδα του νευρικού συστήματος). 

Στις κότες υπάρχει ένα νευρωνικό δίκτυο στο νωτιαίο μυελό το οποίο είναι προ-προγραμματισμένο να κατευθύνει τους μυς σε διάφορα συχνά χρησιμοποιούμενα μοτίβα κινήσεων, όπως για παράδειγμα το τρέξιμο. Έτσι ένα κοτόπουλο του οποίου έχει κοπεί το κεφάλι μπορεί να συνεχίσει να τρέχει μέχρι τελικά να καταλήξει από αιμορραγία. Παρά την εκτεταμένη αναζήτηση για το πώς λειτουργεί το σώμα, ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην έχουν μια σαφή εικόνα του τρόπου με τον οποίο τα νευρικά κύτταρα επικοινωνούν για να εκτελέσουν ορισμένες κινήσεις.

Τα μάτια μας χρειάζονται περίπου 10 με 30 λεπτά για να προσαρμοστούν πλήρως στο σκοτάδι. Γνωρίζοντας ότι η μεγαλύτερη στατιστικά πιθανότητα να συμβεί κάποιο ατύχημα κατά τη διάρκεια μιας πτήσης είναι κατά την απογείωση ή την προσγείωση, η μείωση των φωτεινών πηγών βοηθάει στην γρήγορη προσαρμογή του ματιού σε περίπτωση ανάγκης ώστε να μπορέσουν οι επιβάτες να αντιληφθούν καλύτερα το χώρο απουσία φωτός. Η έκθεση σε φωτεινές πηγές τη νύχτα συνέβαλε σε αεροπορικά ατυχήματα και συμβάντα στο παρελθόν. Για αυτό το λόγο λαμβάνονται προληπτικά μέτρα για την αποφυγή συνθηκών που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των αεροπορικών αποστολών τη νύχτα.

Φαν φακτ: Στο πιλοτήριο η απουσία φωτός είναι μόνιμη γι’αυτό εάν ο πιλότος χρειαστεί κατά τη διάρκεια της πτήσης να βγει για λίγο από το πιλοτήριο ενημερώνει ώστε να σβήσουν τα φώτα για να μην χρειαστεί τα μάτια του να προσαρμοστούν ξανά στο σκοτάδι όταν επανέλθει στο πιλοτήριο.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων λίγο πριν τη Βραδιά Ερευνητή 2019, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) έχει ετοιμάσει μια σειρά από δράσεις, όπου ερευνητές του ΕΙΕ θα παρουσιάσουν με τρόπο ελκυστικό και διασκεδαστικό σε παιδιά, γονείς και νέους, τον άγνωστο κόσμο του ερευνητή και τον τρόπο της δουλειάς του, την Παρασκευή 20 Σεπτεμβρίου, στους φιλόξενους χώρους του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνητών.

Δευτέρα, 16 Σεπτεμβρίου 2019 10:55

Τα μαθηματικά είναι ανακάλυψη ή εφεύρεση;

Στην αρχή όλα ήταν φυσικοί αριθμοί (1,2,3..), απλά για να μπορεί ο άνθρωπος να μετρήσει πόσα σακιά σιτάρι έχει. Στην πορεία δημιουργήθηκε η ανάγκη ενός αριθμού που αν του προσθέταμε 3 να ισούται με μηδέν οπότε επινοήθηκαν και οι αρνητικοί αριθμοί και το μηδέν ως σημείο αναφοράς και στη συνέχεια οι μιγαδικοί και η τετραγωνική ρίζα του -1. Τα μαθηματικά ως καθαρά θεωρητική επιστήμη δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν στην αρχαία Ελλάδα. Αυτό δε σημαίνει πως δεν υπήρχαν μαθηματικά στην αρχαία Μεσοποταμία και την Αίγυπτο απλά στην Ελλάδα ξεκίνησε η επινόηση της θεωρίας τους και της ορολογίας της επιστήμης των μαθηματικών, προσδιορίζοντας βασικές έννοιες, εισάγοντας την αποδεικτική διαδικασία και οικοδομώντας τον παραγωγικό συλλογισμό. Η λογική της ύπαρξης της επιστήμης των μαθηματικών ξεκινά όχι από την ανάγκη να μετρήσουμε "ένα χωράφι" (αυτό είναι σκέτα μαθηματικά και όχι επιστήμη) αλλά από την ανάγκη να βρούμε το γενικό κανόνα που διέπει όλα τα "χωράφια". Ο Ευκλείδης πρώτος με τα "Στοιχεία" πριν από 2300 χρόνια κατάφερε να συλλέξει και να παρουσιάσει τους κανόνες της γεωμετρίας και των μαθηματικών οι οποίοι μέχρι και σήμερα διδάσκονται με μικρές αλλαγές. Τα σύμβολα και η ορολογία είναι άλλη μία γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των επιστημόνων όπως οι νότες για τους μουσικούς. Στα μαθηματικά μπορεί κάτι να υπάρξει μόνο εάν είναι πιθανό, αυτό που μένει είναι να επιλέξουμε τί θέλουμε να φτιάξουμε και να ανακαλύψουμε αν υπάρχει. 

Ως εφεύρεση χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε δημιουργική ενέργεια του ανθρώπου που απολήγει στην επινόηση πραγμάτων που δεν υπάρχουν προηγουμένως, ή στην ανεύρεση νέων μεθόδων εργασίας ή επωφελέστερων μέσων ή μεθόδων εκμετάλλευσης γνωστών δυνάμεων, ιδιοτήτων ή πραγμάτων. Η ανακάλυψη είναι η εύρεση και για πρώτη φορά χρήση ή διατύπωση κάποιου προϋπάρχοντος πράγματος. Η βασική διαφορά λοιπόν μεταξύ εφεύρεσης και ανακάλυψης είναι ότι το αντικείμενο της εφεύρεσης δεν προϋπάρχει ενώ της ανακάλυψης υπάρχει απλά δεν ήταν ακόμα γνωστό στον άνθρωπο. Το αν τα μαθηματικά υπήρχαν από πάντα και απλά κάποια στιγμή ο άνθρωπος βρήκε τρόπο να τα εκμεταλευτεί ή αν τα εφήυρε ο ανθρώπινος νους από το τίποτα είναι ένα ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί. Ίσως είναι λίγο και από τα δύο όπως ισχυρίστηκε ο Ντι Σότοϊ.