BeConscious Team
Πού οφείλεται το ροζ χρώμα της λίμνης Hillier στην Αυστραλία;
Η λίμνη Hillier βρίσκεται στην δυτική Αυστραλία και ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1802 από τον χαρτογράφο Matthew Flinders. Ο Flinders είναι και ο «νονός» της λίμνης καθώς της έδωσε το όνομά της, στη μνήμη ενός μέλους του πληρώματος, του William Hillier, ο οποίος πέθανε από δυσεντερία όταν αγκυροβόλησαν στο νησί. Βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον Ειρηνικό Ωκεανό, επομένως εάν καταφέρετε να φτάσετε ως εκεί προτιμήστε να την δείτε από ψηλά, διότι η αντίθεση μεταξύ του ροζ της λίμνης και του μπλε του ωκεανού είναι εντυπωσιακή.
Ένα ακόμη αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό αυτής της λίμνης είναι η υψηλή περιεκτικότητά της σε αλάτι, γεγονός που σε συνδυασμό με τους μικροοργανισμούς που επιβιώνουν εκεί φαίνεται να της προσδίδει τον ιδιαίτερο χρωματισμό της, αν και τα αίτια αυτού του φαινομένου δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι πιθανώς σχετίζεται με την παρουσία ενός συγκεκριμένου είδους μικροφυκών - Dunaliella salina και των ροζ αρχαίων προκαρυωτικών μικροοργανισμών- Halobacterium. Και οι δύο επιβιώνουν σε συγκεντρώσεις αλατότητας εως 35%, είναι δηλαδή ακραία αλατόφιλοι. Οι φωτοσυνθετικοί αυτοί μικροοργανισμοί όταν παράγουν ενέργεια χρησιμοποιούν μόνο πορτοκαλί και κόκκινες συχνότητες στο ορατό φάσμα, το οποίο οδηγεί στην παραγωγή καροτενοειδών χρωστικών ουσιών με έντονο πορτοκαλί χρώμα, όπως το β-καροτένιo, τα οποία τους επιτρέπουν να προστατεύονται από την ηλιακή ακτινοβολία. Υπάρχουν επίσης μεγάλες ποσότητες άλλων βακτηρίων και αρχαίων στις κρούστες αλατιού της λίμνης που παράγουν μια παρόμοια καροτενοειδή χρωστική εντός των κυτταρικών μεμβρανών τους, η οποία είναι ένας επιπλέον παράγοντας που συμβάλλει στο συνολικό χρωματισμό της λίμνης. Ένα άλλο μυστήριο που ξεχωρίζει τη λίμνη Hillier από άλλες ροζ λίμνες ανά τον κόσμο, είναι ότι παραμένει ροζ όλο το χρόνο, ενώ άλλες γνωστές ροζ λίμνες αλλάζουν τακτικά χρώματα ανάλογα με τις αλλαγές της θερμοκρασίας.
Δεδομένης της μοναδικής απόχρωσης και του μυστηρίου που την περιβάλλει, πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται εάν είναι ασφαλές να κολυμπήσουν στη λίμνη Hillier. Σύμφωνα με τον επίσημο ιστότοπο για τη ροζ λίμνη της Αυστραλίας, είναι απολύτως ασφαλές να κολυμπήσετε στη λίμνη. Παρά τον χρωματισμό, το νερό είναι διαυγές και δεν θα προκαλέσει βλάβη σε εσάς ή στο δέρμα σας. Pink is the new blue, let’s swim!!!
Πώς σχηματίζεται το βόρειο Σέλας;
Το σέλας είναι ένα εντυπωσιακό ουράνιο φαινόμενο που εμφανίζεται συχνά σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη, όπως ο βόρειος και ο νότιος πόλος (Βόρειο και Νότιο Σέλας). Αυτός ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά με το μαγνητικό πεδίο της Γης, δημιουργώντας ηλεκτρική ενέργεια που μπορεί να στείλει ηλεκτρόνια στο διάστημα εκσφενδονίζοντάς τα στην ατμόσφαιρα της γης. Αυτοί οι όμορφοι σχηματισμοί του φωτός προκαλούνται από ενέργεια του ήλιου που μεταφέρεται προς τη Γη με τη μορφή ηλιακού ανέμου - μια σταθερή ροή ηλιακού υλικού που επιταχύνει από τον ήλιο προς όλες τις κατευθύνσεις. Το χρώμα του φωτός εξαρτάται από ποιο αέριο (οξυγόνο ή άζωτο) διεγείρεται από τα ηλεκτρόνια, πόσο διεγερμένο γίνεται, πόσο πυκνό είναι το αέριο και πόσο γρήγορα κινούνται τα ηλεκτρόνια. Τα επιταχυνόμενα ηλεκτρόνια χτυπούν στην ανώτερη ατμόσφαιρα, μεταφέροντας ενέργεια στο οξυγόνο και το άζωτο της ατμόσφαιρας, μια διαδικασία που ονομάζεται διέγερση. Καθώς τα διεγερμένα αέρια επιστρέφουν στην κανονική τους κατάσταση, εκπέμπουν φωτόνια, μικρές εκρήξεις ενέργειας με τη μορφή φωτός. Tο σέλας εμφανίζεται συνήθως σε περιοχές με σχήμα δακτυλίου που ονομάζονται «the aurora ovals», με διάμετρο 2500 μίλια γύρω από τους μαγνητικούς πόλους της γης. Το φαινόμενο μπορεί να παρατηρηθεί και στους δύο πόλους της Γης αλλά και σε οποιονδήποτε πλανήτη με μαγνητικό πεδίο και ατμόσφαιρα (έχει παρατηρηθεί σε Δία, Κρόνο, Ουρανό). Ακόμα και σε πλανήτες χωρίς καθολικά μαγνητικά πεδία, όπως ο Άρης, μπορεί να υπάρχει σέλας λόγω της αλληλεπίδρασης της ατμόσφαιρας με τον ηλιακό άνεμο.
Αν σχεδιάζετε ένα ταξίδι στη βόρεια Ευρώπη για να δείτε το Βόρειο Σέλας να θυμάστε ότι η καλύτερη περίοδος είναι Σεπτέμβριος – Οκτώβριος. Υπάρχει και η εφαρμογή «My Aurora Forecast - Aurora Alerts Northern Lights» για το κινητό σας με την οποία με βάση την τοποθεσία σας και διάφορα στατιστικά υπολογίζει την πιθανότητα ορατότητας του φαινομένου και επισημαίνονται οι καλύτερες τοποθεσίες για να παρατηρήσετε το Βόρειο Σέλας τη στιγμή που κάνετε την αναζήτηση.
Γιατί οδηγώντας το καλοκαίρι νομίζουμε ότι βλέπουμε νερά στο οδόστρωμα;
Ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα που παρατηρούμε στα καλοκαιρινά μας ταξίδια στον αυτοκινητόδρομο όταν η θερμοκρασία χτυπάει κόκκινο, είναι ο καθρεφτισμός του ουρανού ή ενός αντικείμενο στο δρόμο. Αυτό μας δημιουργεί την εντύπωση ότι στο βάθος του δρόμου υπάρχει νερό. Το φαινόμενο αυτό το παρατηρούν συχνά και οι ταξιδιώτες της ερήμου. Ο ουρανός που καθρεφτίζεται στην έρημο δημιουργεί την εντύπωση της επιφάνειας μιας λίμνης ή θάλασσας η οποία διαρκώς απομακρύνεται όσο την πλησιάζεις. Τα νέα είναι ενθαρρυντικά! Δεν το χάσαμε ακόμη… πρόκειται για ένα φυσικό φαινόμενο και ονομάζεται αντικατοπτρισμός.
Ο αντικατοπτρισμός παρατηρείται όταν το έδαφος είναι πολύ θερμό. Το στρώμα αέρα που υπάρχει ακριβώς πάνω από το έδαφος είναι πιο θερμό σε σχέση με τον υπόλοιπο αέρα που βρίσκεται ψηλότερα. Ο δείκτης διάθλασης δεν παραμένει ο ίδιος και έτσι η πορεία διαδρομής του φωτός αλλάζει. Μια φωτεινή ακτίνα που έρχεται από ένα αντικείμενο αλλάζει συνεχώς διεύθυνση, γιατί μπαίνει σε οπτικά αραιότερα στρώματα αέρα. Τελικά, κοντά στο έδαφος υφίσταται ολική ανάκλαση με αποτέλεσμα η δέσμη να φτάνει στα μάτια μας (εντός του αυτοκινήτου). Το αποτέλεσμα είναι να σχηματίζεται το είδωλο του αντικειμένου στο έδαφος και ο παρατηρητής να το βλέπει ανεστραμμένο. Έτσι, ο οδηγός, βλέπει τον αντικατοπτρισμό του ουρανού και του δημιουργείται η εντύπωση πως βλέπει νερό! Αυτή ακριβώς είναι η εξήγηση και για τις οάσεις που νομίζουν πως βλέπουν συχνά ταξιδιώτες της ερήμου.
Ήξερες ότι: η Φάτα Μοργκάνα (το φαινόμενο που τρομάζει τους ναυτικούς για χρόνια) χρησιμοποιείται στη σικελική παράδοση για να υποδηλώσει ένα ιδιαίτερο είδος διπλού αντικατοπτρισμού; Όταν ο ήλιος θερμαίνει την ατμόσφαιρα πάνω από τον ωκεανό, δημιουργεί μεγάλο εύρος θερμοκρασιών: κοντά στην επιφάνεια, είναι πιο δροσερός, επειδή το νερό ψύχει αυτό τον αέρα, αλλά πιο πάνω είναι ένα στρώμα θερμότερου αέρα. Στην περίπτωση της Φάτα Μοργκάνα ο αντικατοπτρισμός, το φως που ανακλάται από ένα μακρινό αντικείμενο, όπως ένα πλοίο, είναι λυγισμένο προς τα κάτω καθώς περνά μέσα από τον ψυχρότερο, πυκνότερο αέρα κοντά στην επιφάνεια του ωκεανού. Αλλά το μυαλό μας τοποθετεί το αντικείμενο εκεί όπου θα ήταν αν το φως ερχόταν σε μας σε μια ευθεία πορεία, υψηλότερα από ό, τι είναι στην πραγματικότητα. Αυτό το λύγισμα του φωτός μπορεί σε συνδυασμό με την καμπυλότητα της Γης, αν οι συνθήκες είναι οι σωστές, να δημιουργήσει εικόνες Φάτα Μοργκάνα όπου παρατηρούνται διαθλασμένες πόλεις και πλοία πέρα από τον ορίζοντα.
Τι είναι η άτυπη μάθηση;
Δε σταματάμε ποτέ να μαθαίνουμε και υπάρχουν πολλοί τρόποι να αποκτήσουμε καινούριες γνώσεις και δεξιότητες. Οι μαθησιακές δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα εκτός οργανωμένου εκπαιδευτικού πλαισίου, σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου, στο πλαίσιο του ελεύθερου χρόνου ή επαγγελματικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων ανήκουν στην κατηγορία της άτυπης μάθησης. Πιο συγκεκριμένα, αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει τις κάθε είδους δραστηριότητες αυτομόρφωσης, όπως η αυτομόρφωση με έντυπο υλικό, μέσω διαδικτύου, με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή ή ποικίλων εκπαιδευτικών υποδομών, καθώς και τις γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες που αποκτά το άτομο από την επαγγελματική εμπειρία του. Στους φορείς άτυπης μάθησης μπορεί να περιλαμβάνονται σχολεία, μουσεία, βιβλιοθήκες, κοινωνικοί, επιμορφωτικοί και πολιτιστικοί φορείς που εφαρμόζουν προγράμματα ή παρέχουν υπηρεσίες δια βίου μάθησης και απευθύνονται σε νέους, σε ενηλίκους ή σε άτομα της τρίτης ηλικίας. Τα προγράμματα αυτά μπορεί να αφορούν τη διεξαγωγή ημερίδων ή σεμιναρίων, τη διοργάνωση εκπαιδευτικών επισκέψεων, την παροχή συστηματικών πληροφοριών και γνώσεων και την ανάπτυξη δεξιοτήτων των ατόμων, που συμβάλλουν στην εκπαίδευση ή την επιμόρφωση και στην πνευματική ανάπτυξη τους.
Ποιος τρόπος μαγειρέματος είναι πιο υγιεινός;
Η προετοιμασία ενός γεύματος μπορεί να επηρεάσει τη γεύση, την υφή, την εμφάνιση και τη διατροφική ποιότητα των τροφίμων που το πλαισιώνουν. Τόσο η μέθοδος μαγειρέματος όσο και η κατεργασία των τροφίμων (πλύσιμο, ξεφλούδισμα, κοπή, μούλιασμα) προκαλούν αρκετές αλλαγές και αλληλεπιδράσεις μεταξύ των συστατικών τους, άλλες φορές με θετικό και άλλες με αρνητικό πρόσημο. Η σωστή επιλογή του τρόπου μαγειρέματος μπορεί να βελτιώσει τη διαθεσιμότητα των υγιεινών ουσιών που περιέχει κάθε τρόφιμο. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε υλικό περιέχει ένα ξεχωριστό σύνολο θρεπτικών συστατικών και επομένως απαιτεί διαφορετικό χειρισμό και μέθοδο μαγειρέματος. Για παράδειγμα, ο ατμός φαίνεται να είναι η καλύτερη μέθοδος για τη διατήρηση της διατροφικής ποιότητας του μπρόκολου, ενώ για την πατάτα το βράσιμο. Στην περίπτωση των φασολιών, βελτίωση στη διατήρηση των θρεπτικών συστατικών προσφέρει η μείωση του χρόνου μαγειρέματος μουλιάζοντάς τα πριν από το μαγείρεμα. Κατά τη διάρκεια του μουλιάσματος, το νερό διασπείρεται στους κόκκους αμύλου και στα πρωτεϊνικά κλάσματα των φασολιών και διευκολύνονται διαδικασίες όπως η ζελατινοποίηση και η μετουσίωση των πρωτεϊνών, που μαλακώνουν την υφή και επιπλέον μειώνονται τα γαστρικά προβλήματα. Κάτι άλλο που πρέπει να έχουμε υπόψη είναι πως μία μέθοδος μαγειρέματος μπορεί να είναι καλύτερη για τη διατήρηση ενός συγκεκριμένου συστατικού ενός τροφίμου, ενώ μια άλλη να αναδεικνύει ένα άλλο συστατικό του ίδιου τροφίμου. Δηλαδή μαγειρεύοντας ένα συγκεκριμένο υλικό με μία μέθοδο κάποια συστατικά αλλοιώνονται περισσότερο, ενώ κάποια άλλα σχεδόν καθόλου. Μαγειρεύοντας το ίδιο υλικό με άλλη μέθοδο προκαλείται αλλοίωση σε διαφορετικά συστατικά. Επομένως, ανάλογα με τις ανάγκες του εκάστοτε οργανισμού μπορεί να επιλέγεται ο κατάλληλος τρόπος μαγειρέματος του συγκεκριμένου υλικού. Για παράδειγμα, το βράσιμο φαίνεται να είναι η καλύτερη μέθοδος για τη διατήρηση του φολικού οξέος στα μπιζέλια και το μαγείρεμα στον ατμό φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο σε μεγάλη γκάμα λαχανικών στη διατήρηση της διατροφικής ποιότητας για συστατικά όπως καροτενοειδή, φυτοχήμικα κα.
Σχετικά με το μαγείρεμα του κρέατος μπορείτε να βρείτε πληροφορίες στο άρθρο μας "η επιστήμη πίσω από το ψήσιμο".
Έχουν γευστικούς υποδοχείς τα έντομα;
Ο άνθρωπος μπορεί να διακρίνει 4 κατηγορίες γεύσεων (πικρό, ξινό, γλυκό, αλμυρό). Στον άνθρωπο συγκεκριμένα τα αισθητήρια όργανα της γεύσης είναι οι γευστικοί κάλυκες της γλώσσας. Οι γευστικοί υποδοχείς είναι ένας τύπος χημειοϋποδοχέων, οι οποίοι ανιχνεύουν διαλυμένα μόρια. Η κατηγορία αυτή των υποδοχέων είναι ευαίσθητη σε ένα μεγάλο φάσμα απλών ανόργανων ουσιών αλλά και πολύπλοκων ενώσεων. Η ειδικευμένη δέσμευση της διεγερτικής ουσίας ενεργοποιεί το αισθητήριο κύτταρο, το οποίο είτε είναι το ίδιο νευρώνας (όπως συμβαίνει στα έντομα), είτε μεταδίδει τη διέγερση στο νευρώνα με τον οποίο συνδέεται ( όπως γίνεται στον άνθρωπο). Τα έντομα λοιπόν, έχουν και αυτά γευστικούς αισθητήριους υποδοχείς οι οποίοι βρίσκονται μέσα σε τριχίδια στα πόδια τους. Το κάθε τριχίδιο περιέχει τέσσερις χημειοϋποδοχείς, οι οποίοι είναι νευρικά κύτταρα σε αντίθεση με αυτά των θηλαστικών. Ο κάθε γευστικός νευρώνας, ευαίσθητος σε διάφορες κατηγορίες ουσιών, έχει δενδρίτες (αποφυάδες των νευρώνων που συλλέγουν τα σήματα που στέλνονται στο κύτταρο) που εκτείνονται προς ένα πόρο στην άκρη του τριχιδίου. Το έντομο διακρίνει τις διάφορες γεύσεις από την αναλογία ενεργοποίησης των 4 χημειοϋποδοχέων.
Ήξερες ότι: μια σταγόνα γλυκού διαλύματος στο πόδι μιας πεταλούδας προκαλεί το ξετύλιγμα της προβοσκίδας της (αντανακλαστικό τροφοδοσίας).
Σε τι ποσοστό η αιθανόλη είναι αποτελεσματικό απολυμαντικό;
Για να είναι αποτελεσματικά τα απολυμαντικά πρέπει να περιέχουν τουλάχιστον 62% αλκοόλη και η εφαρμογή να έχει διάρκεια κάποια δευτερόλεπτα. Αρκετές μελέτες στη βιβλιογραφία αναφέρουν ότι για την περίπτωση των βακτηρίων η βέλτιστη ποσότητα αιθανόλης (καθαρού οινοπνεύματος) για να τα σκοτώσει είναι το 70% ενώ σε μεγαλύτερο ποσοστό αυτά μπορεί κάνουν σπόρια (και άρα να επιβιώσουν).
Ωστόσο, σύμφωνα με μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί για τον ιό SARS αλλά και καινούριες μελέτες για το νέο κορωνοϊό SARS-CoV-2, φαίνεται η αιθανόλη σε συγκεντρώσεις μεγαλύτερες του 62% να είναι ισχυρό απολυμαντικό.
Συγκεκριμένα, μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε επιφάνειες εκτεθειμένες σε κορωνοïό προέκυψαν τα εξής συμπεράσματα :
- αιθανόλη 62-71% μπορεί να αδρανοποιήσει τον ιό και άρα η επιφάνεια να απολυμανθεί σε διάρκεια 1 λεπτού
- αιθανόλη 78-95% δρα πιο γρήγορα και απολυμαίνει την επιφάνεια σε χρόνο 30 δευτερολέπτων
- ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει για την απολύμανση μικρών επιφανειών τη χρήση αιθανόλης 70% (προτιμότερη της ισοπροπυλικής αλκοόλης)
Όσων αφορά την υγιεινή των χεριών, πρέπει να προσέχουμε η συσκευασία του αντισηπτικού να αναγράφει περιεκτικότητα αλκοόλης μεγαλύτερη του 60%.
Επίσης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει την παρασκευή αντισηπτικού με βάση την αιθανόλη σε περιεκτικότητα 80% (αιθανόλη 96% v/v 833.3 ml, H2O2 3% 41.7 ml, γλυκερόλη 98% 14.5 ml, αραίωση του μίγματος ως τα 1000 ml με απεσταγμένο νερό).
Πώς το γάλα πήζει και γίνεται τυρί;
Τυρί έχουμε δοκιμάσει όλοι είτε λέγεται φέτα, είτε κασέρι είτε gouda. Η προέλευσή του μέσω του γάλακτος είναι γενικά γνωστή αλλά η διαδικασία και τα ένζυμα που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του δεν είναι γνώσεις όλων μας. Σημαντικό ρόλο στην παραγωγή τυριού έχει η χυμοσίνη, ένα πρωτεολυτικό ένζυμο το εμπορικό παρασκεύασμα του οποίου ονομάζεται πυτιά. Τα πρωτεολυτικά ένζυμα είναι μια ομάδα ενζύμων που υδρολύει πεπτιδικούς δεσμούς. Όταν προστεθεί στο γάλα πυτιά κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες (θερμοκρασίας, οξύτητας κ.α.) σχηματίζεται ορατό πήγμα (δηλαδή το γάλα πήζει). Αξιοσημείωτο είναι ότι η φυσική πυτιά είναι μία συλλογή πεπτικών ενζύμων που βρίσκεται στην τέταρτη κοιλότητα του στομαχιού (ήνυστρο) νεαρών μηρυκαστικών ζώων που τρέφονται μόνο με γάλα. Στη φυσική πυτιά, το κυρίαρχο ένζυμο είναι η χυμοσίνη και σε μικρότερα ποσοστά τα ένζυμα πεψίνη και λιπάση. Ωστόσο, η συνεχώς αυξανόμενη παραγωγή τυριών σε συνδυασμό με τη μείωση της σφαγής νεαρών μοσχαριών επέβαλε την εξερεύνηση νέων μέσων πήξης του γάλακτος. Έτσι έχουν χρησιμοποιηθεί για το σκοπό αυτό, πρωτεϊνάσες φυτικής προέλευσης (φυτική πυτιά), όπου προέρχονται από διάφορα φυτά και λαχανικά. Το ένζυμο στην περίπτωση αυτή είναι τελείως διαφορετικό, έχει πηκτική ικανότητα με δικά του έντονα χαρακτηριστικά (π.χ. στη γεύση). Χρησιμοποιείται σε ορισμένα ιταλικά και ισπανικά τυριά. Ακολούθησε η μικροβιολογική πυτιά, προερχόμενη από βακτήρια και μύκητες, οι οποίοι όταν ζυμώνονται κάτω από ειδικές συνθήκες παράγουν μια πρωτεάση που πήζει το γάλα. Τελευταία χρησιμοποιείται η πυτιά προϊόν ζύμωσης (fermentation) που παράγεται με γενετικά τροποποιημένους μικροοργανισμούς που ζυμώνονται για να παράγουν καθαρή χυμοσίνη. Η χυμοσίνη αυτή είναι απόλυτα καθαρή και υψηλής συμπύκνωσης δηλαδή δεν υπάρχουν άλλα ένζυμα, πεπτίδια και αμινοξέα. Απλά πήζει το τυρί και επιπλέον έχει χαμηλό κόστος. Η υδρόλυση των πρωτεϊνών θεωρείται το σπουδαιότερο φαινόμενο κατά την πορεία της ωρίμανσης. Κατά το στάδιο αυτό επιτελούνται αντιδράσεις που οδηγούν στην ανάπτυξη της γεύσης, του αρώματος και της υφής των τυριών.
Γιατί τα φρούτα μαυρίζουν;
Όλοι έχουμε κόψει ένα μήλο ή μια μπανάνα, καταπιαστήκαμε με κάτι άλλο και όταν λίγα λεπτά μετά θυμηθήκαμε να το φάμε είδαμε ότι η επιφάνεια τους είχε μαυρίσει.
Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα πραγματοποιείται μια σειρά αντιδράσεων που ονομάζεται ενζυμική αμαύρωση και το ορατό αποτέλεσμά της είναι η αλλαγή του χρώματος σε πιο σκούρο. Η ενζυμική αμαύρωση συμβαίνει όταν επιφάνειες φυτικών ιστών εκτίθενται στον αέρα. Γι' αυτό συνήθως την παρατηρούμε όταν έχουμε κόψει ή ξεφλουδίσει κάποιο φρούτο, αλλά μπορεί να προκληθεί και από οποιαδήποτε βλάβη των φυτικών ιστών (τραυματισμός, θέρμανση κλπ). Το αρχικό στάδιο της ενζυμικής αμαύρωσης είναι η οξείδωση των φαινολικών ενώσεων των τροφίμων από ένζυμα και το τελικό ο σχηματισμός μελανινών (φυσικές χρωστικές). Οι φαινολικές ενώσεις ανήκουν στους δευτερογενείς μεταβολίτες, είναι δηλαδή χημικές ενώσεις που δεν εμπλέκονται άμεσα στην ανάπτυξη και την αναπαραγωγή ενός οργανισμού. Δομικά περιέχουν μία ή περισσότερες υδροξυλομάδες σε ένα βενζολικό δακτύλιο και οι λειτουργίες τους ποικίλλουν. Οι αντιδράσεις αμαύρωσης είναι από τα πιο σημαντικά φαινόμενα που λαμβάνουν χώρα κατά την επεξεργασία και την αποθήκευση των τροφίμων.
Γιατί οι επιφάνειες φαίνονται πιο σκούρες όταν βρέχονται;
Όλοι έχουμε παρατηρήσει ότι όταν τα μαλλιά μας βρέχονται φαίνονται πιο σκούρα ή ότι όταν ιδρώνουμε στα ρούχα μας αποτυπώνονται στάμπες. Στην πραγματικότητα όμως το χρώμα δεν αλλάζει όταν μια επιφάνεια είναι βρεγμένη, απλά το ανθρώπινο μάτι αντιλαμβάνεται μια πιο σκούρα απόχρωση του υπάρχοντος χρώματος. Γι' αυτό άλλωστε με το που στεγνώσουν για παράδειγμα τα μαλλιά μας επανέρχονται στην αρχική τους απόχρωση. Όταν το φως προσπίπτει σε ένα αντικείμενο, ένα μέρος του απορροφάται και ένα άλλο ανακλάται. Το μήκος κύματος του φωτός που ανακλάται από το αντικείμενο στα μάτια μας καθορίζει το χρώμα που αντιλαμβανόμαστε να έχει. Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα κόκκινο ύφασμα. Όταν το ύφασμα είναι στεγνό, το φως θα πέσει πάνω του και όλα τα μήκη κύματος θα απορροφηθούν, εκτός από αυτά που αντιστοιχούν στο κόκκινο χρώμα. Στην περίπτωση που το ύφασμα είναι βρεγμένο, έχει δημιουργηθεί μία επιπλέον στρώση λόγω του νερού (τα κενά μεταξύ των ινών του υφάσματος τα οποία διαπερνούσε αέρας όσο το ύφασμα ήταν στεγνό είναι πλέον πληρωμένα με νερό). Ως αποτέλεσμα, μέρος του φωτός που ανακλάται από το ύφασμα να προσκρούει στη μεμβράνη του νερού σε κατάλληλη γωνία ώστε να ανακλαστεί ή να διαθλαστεί πίσω στο ύφασμα. Δηλαδή ένα μέρος του φωτός που κανονικά θα ανακλόταν από το ύφασμα στα μάτια μας, εχει οδηγηθεί σε διαφορετικές κατευθύνσεις και γι’ αυτό βλέπουμε το ύφασμα πιο σκούρο. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται ολική ανάκλαση και παρατηρείται κατά τη διέλευση μιας ακτίνας φωτός από πυκνότερο σε αραιότερο μέσο, όπως για παράδειγμα από το νερό στον αέρα.
