• Aλλαγές στην τρισδιάστατη μορφή ενός βιομορίου 

Όπως κάθε χρόνο η μεγάλη μάχη του τσουγκρίσματος αυγών- για τους φίλους- το Πάσχα πλησιάζει. Πριν μπεις στη διαδικασία να διαλέξεις το πιο λαχταριστό και σκληροτράχηλο αυγό που θα σε κάνει να πατήσεις κάτω τους συγγενείς που τόσο αγαπάς, σκέψου conscious και επέλεξε φυσικές βαφές για να στολίσεις τον μαχητή σου. Η βαφή αυγών με φυσικά συστατικά είναι πολύ απλή και οικονομική διαδικασία. Λαχανικά πλούσια σε χρώμα όπως το κόκκινο λάχανο (μπλε-μωβ), τα φύλλα κρεμμυδιού (καφέ), η σκόνη κουρκουμά (κίτρινο), τα παντζάρια (κόκκινο-ροζ), το σπανάκι (πράσινο) και πολλά άλλα απελευθερώνουν φυσικές χρωστικές δίνοντας στα αυγά διαφορετικό χρώμα.  Φυσική χρωστική θεωρείται η ουσία, που συντίθεται και συσσωρεύεται μέσα στα ζωντανά ή νεκρά κύτταρα φυτών, ζώων, μυκήτων και άλλων μικροοργανισμών ή εκκρίνεται από αυτά. 

Για να βάψεις λοιπόν τα αυγά σου χρειάζεται να βράσεις νερό στο οποίο έχεις προσθέσει κομμένο το λαχανικό που έχεις επιλέξει με βάση την απόχρωση που θέλεις να πετύχεις και απαραίτητη προϋπόθεση είναι να προσθέσεις λίγο ξύδι. Γιατί ξύδι; Όταν ένα αυγό βυθίζεται σε ένα όξινο μείγμα το κέλυφός του αντιδρά με το οξύ και παράγεται διοξείδιο του άνθρακα. Σταδιακά το κέλυφος διαλύεται αυξάνοντας έτσι την επιφάνεια του αυγού που εκτίθεται στη χρωστική. Φαντάσου την επιφάνεια του αυγού από λεία να γεμίζει εσοχές οι οποίες εμποτίζονται με τη χρωστική. Ένα άλλο φαινόμενο που συμβαίνει στη λεπτή επιφάνεια του κελύφους του αυγού παρουσία όξινου διαλύματος είναι η αντίδραση των πρωτεϊνών αυτής της περιοχής με το ξίδι-οξύ. Το αποτέλεσμα αυτής της αντίδρασης είναι η πρωτονίωση των πρωτεϊνών, δηλαδή το κέλυφος «γεμίζει» με θετικά φορτία τα οποία είναι εύκολο να αντιδράσουν με τα μόρια της βαφής τα οποία είναι αρνητικά φορτισμένα. Άλλη μια σχέση αγάπης δημιουργείται μεταξύ ετερώνυμων κάνοντας τη βαφή να κολλήσει γερά στο τσόφλι. Μπορείς να βράσεις τα αυγά μαζί με το μίγμα ή να τα προσθέσεις μετά βρασμένα και να τα αφήσεις όσο χρόνο θέλεις ανάλογα με το πόσο έντονα χρώματα σου αρέσουν. Ελπίζουμε η συνταγή να είναι επιτυχημένη τόσο στο χρώμα όσο και στη μάχη! Let the egg wars begin!

Tip: Στην αγορά μπορείς να βρεις ριζάρι σε σκόνη. Το ριζάρι είναι αυτοφυής θάμνος και ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο στο παρελθόν, γιατί από την ρίζα του παραγόταν μία κόκκινη χρωστική, κατάλληλη για βαφή νημάτων. Τα πασχαλινά αυγά βαμμένα με ριζάρι έχουν βαθύ κόκκινο χρώμα και δεν ξεβάφουν στα χέρια και στις επιφάνειες.

Πότε θεσπίστηκε η μέρα της Γης;

Η πρώτη Ημέρα της Γης - 22 Απριλίου 1970 - θεωρείται ότι σηματοδότησε την αρχή του σύγχρονου περιβαλλοντικού κινήματος. Η πρώτη Ημέρα της Γης ήταν μια αποκάλυψη σε πολλούς, ένας τρόπος όχι μόνο για την αύξηση της συνείδησης για περιβαλλοντικά ζητήματα, αλλά και για τη συγκέντρωση ξεχωριστών ομάδων που είχαν αγωνιστεί χωριστά ενάντια σε ζητήματα όπως πετρελαιοκηλίδες, ρύπανση από εργοστάσια και ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς, ακατέργαστα λύματα, τοξικά απορρίμματα, φυτοφάρμακα, ατμοσφαιρική ρύπανση και άλλα. Κατά την πρώτη Ημέρα της Γης το 1970, περίπου 20 εκατομμύρια Αμερικανοί βγήκαν στους δρόμους, τα πάρκα και τα αμφιθέατρα για να διαδηλώσουν για ένα υγιές περιβάλλον και να συμμετάσχουν σε δράσεις.

Κάθε χρόνο στις 22 Απριλίου εδώ και 51 χρόνια πραγματοποιούνται μεγάλες δράσεις από εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως για την ευαισθητοποίηση σχετικά με περιβαλλοντικά θέματα αλλά κυρίως την κλιματική αλλαγή.  

Πόσων ετών είναι η Γη;

Η Γη εκτιμάται ότι είναι περίπου 4,54 δισεκατομμύρια χρόνια με απόκλιση πάνω/κάτω περίπου 50 εκατομμυρίων χρόνων. Οι βράχοι ανακυκλώνονται συνεχώς, λόγω του κύκλου του βράχου και είναι αυτοί που έχουν καθορίσει την ηλικία της Γης. Αναζητώντας και αναλύοντας πετρώματα από όλα τα σημεία της Γης αλλά και από την Σελήνη (δεδομένου ότι πιστεύεται πως τα σώματα στο ηλιακό σύστημα έχουν σχηματιστεί σε παρόμοιες χρονικές στιγμές), αυτά χρονολογούνται μεταξύ 4,4 και 4,5 δισεκατομμυρίων ετών.

Η Γη είναι σφαιρική;

Η γη είναι σφαιρική, ωστόσο δεν είναι μια τέλεια σφαίρα. Λόγω της δύναμης που προκαλείται όταν περιστρέφεται η Γη, οι Βόρειοι και Νότιοι Πόλοι είναι ελαφρώς επίπεδοι. Η περιστροφή της Γης, η ταλάντευση καθώς και άλλες δυνάμεις κάνουν τον πλανήτη να αλλάζει σχήμα πολύ αργά, αλλά είναι ακόμα στρογγυλό. Σίγουρα πάντως η Γη δεν είναι επίπεδη.

Φέτος, την Ημέρα της Γης θα πραγματοποιηθεί Σύνοδος Κορυφής 40 κρατών υπό την ηγεσία του προέδρου της Αμερικής Biden, οι οποίοι θα συζητήσουν για την κλιματική αλλαγή σε μια συμβολική κίνηση αλλαγής πλεύσης της νέας ηγεσίας των ΗΠΑ.

Η μουσική, πέρα από τα ωφέλη που προσφέρει ως μέσο προσωπικής ψυχαγωγίας, χρησιμοποιείται πλέον και για θεραπευτικούς σκοπούς στην κλινική πράξη. Με τον όρο ‘’music therapy’’ (μουσικοθεραπεία) εννοούμε την κλινική και τεκμηριωμένη χρήση μουσικών παρεμβάσεων για την επίτευξη ατομικών στόχων στην πνευματική και σωματική υγεία μέσα από μία θεραπευτική σχέση. Διαφέρει από τη τεχνική ‘’music medicine’’ όπου το ιατρικό προσωπικό παρέχει στον πάσχοντα ηχογραφημένη μουσική. Ορισμένα παραδείγματα όπου η μουσική βοηθάει θεραπευτικά είναι οι περιπτώσεις χρόνιου πόνου, ψυχιατρικών διαταραχών και άνοιας.

Η δυνατότητα της μουσικής να “απορροφά” την προσοχή μας, είναι ένας από τους λόγους που φαίνεται να δρα ευεργετικά στον πόνο. Για παράδειγμα, η μουσική σε πρόωρα βρέφη, ειδικά το τραγούδι από τη μητέρα, έχει δείξει ότι μειώνει τον πόνο, βελτιώνει το πιπίλισμα και την πρόσληψη της τροφής, βοηθώντας τελικά στη σταδιακή αύξηση του βάρους τους. Επίσης, η δυνατότητα της μουσικής να “ξυπνά” μνήμες, αποτελεί τη βάση χρήσης της σε ηλικιωμένους που πάσχουν από άνοια. Τέλος, η επίδραση της στα συναισθήματα είναι ο λόγος που βοηθά στο άγχος, την κατάθλιψη, τη σχιζοφρένεια κ.ά.

Ωστόσο πρέπει να τονιστεί ότι το αναλγητικό αποτέλεσμα φαίνεται να εξαρτάται πολύ από το ποιος κάνει την επιλογή της μουσικής. Υπάρχει μεγάλη υποκειμενικότητα, με την  επιτυχία της μουσικής “παρέμβασης” νσ εξαρτάται πολύ από τις προτιμήσεις και την ιδιοσυγκρασία του ασθενούς. Για παράδειγμα, το ίδιο κομμάτι γρήγορου ρυθμού (high tempo music) έχει δείξει ότι σε ορισμένους ασθενείς ανεβάζει τους παλμούς, ενώ σε άλλους τους ηρεμεί-ευχαριστεί!

Bonus fact: Σύμφωνα με τους Howlin & Rooney (2020), όταν οι πάσχοντες αφήνονται ελεύθεροι να επιλέξουν τη μουσική που νιώθουν ότι τους βοηθά στη βελτίωση του πόνου, φαίνεται ότι διαλέγουν μουσική έντονη σε ενέργεια, με χορευτικά στοιχεία, και πιθανότατα στίχους!

Η θρομβοπενία είναι η ελάττωση του αριθμού των αιμοπεταλίων στο αίμα κάτω από το φυσιολογικό επίπεδο (φυσιολογικός αριθμός αιμοπεταλίων στο αίμα: 150x10⁹/L). Τα αιμοπετάλια ή θρομβοκύτταρα είναι μικρά απύρηνα κύτταρα απαραίτητα στη λειτουργία της αιμόστασης, στον μηχανισμό της πήξης του αίματος, στον σχηματισμό θρόμβων και συνεπώς στη διαδικασία επούλωσης πληγών. Αν ο αριθμός των αιμοπεταλίων είναι χαμηλός, είναι δύσκολο να σχηματιστούν θρόμβοι με αποτέλεσμα να μπορεί να προκληθεί σοβαρή αιμορραγία ακόμα και από μια ασήμαντη γρατζουνιά. Η θρομβοπενία μπορεί να κληρονομηθεί αλλά και να αποκτηθεί στην πορεία της ζωής. Μπορεί να προκύψει ως αποτέλεσμα πολλαπλών καταστάσεων με κυριότερους τους μηχανισμούς που αφορούν τη μείωση της παραγωγής αιμοπεταλίων από τον μυελό των οστών, την αυξημένη κατανάλωση/καταστροφή των αιμοπεταλίων στο αίμα και τη μη φυσιολογική κατανομή των αιμοπεταλίων. Η θεραπεία και συνεπώς η σοβαρότητα της νόσου εξαρτάται συνήθως από τη συμπτωματολογία και όχι από τον ίδιο τον αριθμό των αιμοπεταλίων.

Η φωτιά είναι το ορατό αποτέλεσμα της καύσης οποιουδήποτε υλικού. Η καύση είναι μια χημική αντίδραση, δηλαδή μια διεργασία κατά την οποία μία ή περισσότερες ουσίες (αντιδρώντα) μετασχηματίζονται σε μία ή περισσότερες διαφορετικές ουσίες (προϊόντα). Για το σχηματισμό της φωτιάς, αντιδρώντα είναι πάντα το οξυγόνο (O₂) του αέρα και μια ουσία που λειτουργεί ως καύσιμο (π.χ. το μεθάνιο (CH₄)). Τα καύσιμα είναι στερεές, υγρές ή αέριες ουσίες, αλλά σε μια αντίδραση καύσης μπορεί να λάβουν μέρος μόνο καύσιμα σε αέρια μορφή. Με αύξηση της θερμοκρασίας κατά την καύση, ακόμη και αν ένα μόριο δεν είναι αέριο, απελευθερώνει αέρια στην επιφάνειά του.   

Για την καύση του μεθανίου παρουσία ατμοσφαιρικού οξυγόνου πρέπει να ξεπεραστεί ένα σημαντικό εμπόδιο ώστε να μπορέσει να λάβει χώρα η αντίδραση. Πρέπει να διασπαστούν οι χημικοί δεσμοί άνθρακα-υδρογόνου (C-H) του μεθανίου και ο διπλός δεσμός Ο=Ο του οξυγόνου. Όταν στο σύστημα αυτό παρέχεται η κατάλληλη ενέργεια, για παράδειγμα σε μια κατάλληλη θερμοκρασία (θερμική ενέργεια), αυτό το ενεργειακό εμπόδιο της διάσπασης των δεσμών υπερνικάται και ξεκινά μια αλληλουχία χημικών αντιδράσεων. Ως παραπροϊόντα των αντιδράσεων αυτών παράγονται και φωτόνια, δηλαδή φως συγκεκριμένης ακτινοβολίας, που συνιστούν τη φωτιά που βλέπουμε με γυμνό μάτι. Τα τελικά προϊόντα διαφέρουν πολύ από την αρχική ύλη και είναι το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) και το νερό (H₂O). Τέλος, η αντίδραση της καύσης του μεθανίου είναι έντονα εξώθερμη, εκλύονται δηλαδή μεγάλα ποσά θερμότητας από αυτήν. Η αντίδραση συνεχίζεται για όσο υπάρχουν ικανά ποσά θερμότητας, καυσίμου και οξυγόνου, όπως φαίνεται παρακάτω.   

Καύσιμο + Οξυγόνο (ατμοσφαιρικό) = Προϊόντα Καύσης (κυρίως CO₂ + H₂O) + θερμική ενέργεια

Εάν δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο στην ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της αντίδρασης συμβαίνει ατελής καύση. Στην περίπτωση αυτή, παράγονται άνθρακας (C), μονοξείδιο του άνθρακα (CO) καθώς και νερό και διοξείδιο του άνθρακα όπως και στην τέλεια καύση. Παράγεται καπνός, μικρότερο ποσό θερμότητας, και η φλόγα έχει συνήθως κίτρινο ή πορτοκαλί χρώμα. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το χρώμα της φλόγας έχει διάφορα άλλα έντονα χρώματα, που οφείλονται στην παρουσία κάποιου μεταλλικού στοιχείου. Για παράδειγμα, παρουσία κατιόντων Λιθίου (Li⁺) η φλόγα χρωματίζεται κόκκινη, Νατρίου (Νa⁺) έντονα κίτρινη, Καλίου (Κ⁺) ιώδης, Ασβεστίου (Ca⁺) κεραμιδί, Βαρίου (Ba²⁺) πρασινοκίτρινη, Στροντίου (Sr²⁺) βυσσινί και Χαλκού (Cu²⁺) γαλαζοπράσινη.

Το Kombucha είναι ένα γλυκό, ανθρακούχο ποτό φτιαγμένο από βακτήρια, μύκητες, ζάχαρη και τσάι. Έχει συνήθως κίτρινο-πορτοκαλί χρώμα και ελαφρώς ξινή γεύση. Για να φτιάξει κάποιος kombucha, πρέπει να ζυμώσει γλυκό πράσινο ή μαύρο τσάι με μια συμβιωτική αποικία βακτηρίων και ζυμομυκήτων (SCOBY: ακρωνύμιο για Symbiotic Culture of Bacteria and Yeast  – Συμβιωτική Καλλιέργεια Βακτηρίων με Μύκητες). Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ζύμωσης, η μαγιά στο SCOBY διασπά τη ζάχαρη μέσα στο τσάι και απελευθερώνει φιλικά προβιοτικά βακτήρια. Το Kombucha γίνεται ανθρακούχο μετά τη ζύμωση, γι 'αυτό το ποτό είναι αφρώδες.

Το Kombucha, πιθανόν έχει τις «ρίζες» του στην Κίνα με αναφορές στις αποτοξινωτικές και ευεργετικές του ιδιότητες περισσότερα από 2.200 χρόνια πριν. Παράλληλα, την προέλευση διεκδικεί και η Ιαπωνία όπου kombucha (κομπούτσα) ονομαζόταν αποκλειστικά το ποτό που δημιουργείται από τη ζύμωση του μαύρου ή του πράσινου τσαγιού (cha) και σκόνης φυκιού kombu με την προσθήκη ζεστού νερού (kombu+cha). Δεν έχει αποσαφηνιστεί η ακριβής προέλευση του ροφήματος αυτού. Εκτός όμως από την προέλευση οι απόψεις σήμερα διίστανται και ως προς τα οφέλη στην υγεία του ανθρώπου. Το Kombucha θεωρείται από τους ενθουσιώδεις υποστηρικτές του ως θεραπεία για τα πάντα και ως θαυματουργό ελιξίριο. Ο κατάλογος περιλαμβάνει την εξάλειψη των γκρίζων μαλλιών, την αύξηση της σεξουαλικής επιθυμίας, τη βελτίωση της όρασης, τη χρήση ως οικιακό καθαριστικό, αποσμητικό μασχάλης ή καταπραϋντικό ποδιών κ.α. Ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία υποστηρίζει πως υπάρχει έλλειψη στοιχείων για την υποστήριξη πολλών από αυτούς τους ισχυρισμούς και εγείρει αμφιβολίες ως προς την εγκυρότητα άλλων. Απαιτείται μια πιο επιστημονική προσέγγιση για τον διαχωρισμό πραγματικών ή έμμεσων ωφελειών από αδικαιολόγητους ισχυρισμούς. Ένα πρώτο βήμα είναι ο εντοπισμός όλων των συστατικών, εκείνων που είναι κοινά με το τσάι και αυτών που παράγονται κατά τη ζύμωση του Kombucha, ειδικά εκείνων που ενδέχεται να είναι δυνητικά ωφέλιμα. Υπάρχουν πολλές παράμετροι και παραλλαγές που πρέπει να μετρηθούν, να ελεγχθούν και να δοκιμαστούν για να καθοριστούν οι βέλτιστες συνθήκες ζύμωσης. Τέλος, πρέπει να γίνει περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε τους δεσμούς μεταξύ της ζύμωσης και των βιολογικών δραστηριοτήτων του τσαγιού Kombucha, καθιερώνοντάς το ως λειτουργικό ρόφημα με σαφή στοιχεία για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της κατανάλωσής του.

Προσοχή: Αν θέλετε να το δοκιμάσετε, είναι ασφαλέστερο να αγοράσετε kombucha σε ένα κατάστημα από το να το φτιάξετε στο σπίτι σας, καθώς είναι πολύ ευκολο να μολυνθεί όταν δεν αναπτύσσεται σε αποστειρωμένο περιβάλλον.

Πολλά λαχανικά και φρούτα δημιουργούν μια φυσική κηρώδη επίστρωση. Μετά τη συγκομιδή, τα φρέσκα προϊόντα πλένονται προκειμένου να απομακρυνθεί η βρωμιά και το χώμα, με αποτέλεσμα να αφαιρείται μαζί και το φυσικό κερί. Υπάρχει ένας αριθμός ενώσεων που μπορούν να ενσωματωθούν στην επίστρωση φρέσκων προϊόντων για να καθυστερήσουν τη γήρανσή τους, να διατηρήσουν τις οργανοληπτικές τους ιδιότητες, την υφή αλλά και να μειώσουν τον κίνδυνο ανάπτυξης παθογόνων στην επιφάνειά τους.

Το κερί ήταν η πρώτη βρώσιμη επικάλυψη που χρησιμοποιήθηκε σε φρούτα και λαχανικά. Οι Κινέζοι τοποθετούσαν κερί στα πορτοκάλια και τα λεμόνια τον 12^ο και 13^ο αιώνα. Σήμερα, το κερί χρησιμοποιείται συνήθως σε πολλά προϊόντα όπως εσπεριδοειδή, ντομάτες, πιπεριές κ.α. Μετά την επίστρωση, παρατηρείται μείωση της διαπνοής και οι πόροι στο περίβλημα του προϊόντος μπλοκάρονται από το κερί, σφραγίζοντας έτσι την υγρασία μέσα στο προϊόν, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη διατήρηση της τραγανότητας, της σφριγηλότητας και της ζουμερότητας των φρούτων και των λαχανικών. Ένα άλλο πλεονέκτημα της βρώσιμης επικάλυψης είναι ότι βελτιώνει την εμφάνιση του τροφίμου με τέτοιο τρόπο ώστε να φαίνεται φρέσκο άρα και ελκυστικό για τους καταναλωτές.

Τα υλικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για την παραγωγή κεριού, εξαρτώνται σε κάποιο βαθμό από τους κανονισμούς της εκάστοτε χώρας παραγωγής ή/και εξαγωγής. Γενικά, αυτές οι επιστρώσεις οποιασδήποτε σύστασης πρέπει να εγκριθούν ως «food grade»(βρώσιμες) από τις αρμόδιες αρχές των αντίστοιχων χωρών και να πιστοποιηθούν για χρήση σε τρόφιμα.

Αν, λοιπόν, δείτε σε κάποια συνταγή να προτείνεται η χρήση ξύσματος από ακέρωτο λεμόνι, αποφύγετε να αγοράσετε προϊόν εισαγωγής, γυαλιστερό και πολύ ομοιόμορφο. Αυτή τη φορά πρέπει να περάσει το casting το πιο «ατσούμπαλο» λεμόνι, ή απλά ρωτήστε τον μανάβη σας.

Ο αθλητισμός λόγω των θετικών επιδράσεών του, έχει χαρακτηριστεί ως η καλύτερη πρόληψη και θεραπεία. Ορισμένες φορές όμως λόγω μιας πιο σκληρής προπόνησης ή ενός αγώνα μπορεί να επέλθουν τραυματισμοί ή αυξημένη κόπωση. Υπάρχει βέβαια μια πιο δραματική κατάσταση η οποία δεν είναι άλλη από τον αιφνίδιο θάνατο του αθλητή. Η εντατική συμμετοχή σε αθλητική δραστηριότητα τριπλασιάζει τον κίνδυνο εκδήλωσης αιφνίδιου θανάτου. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται παράδοξο του αθλητισμού.

          Η πρόληψη και ο έλεγχος μπορούν να σώσουν ζωές. Σε αιφνίδιους θανάτους αθλητών μικρότερων των 35 ετών προϋπήρχαν σαφείς ανατομικές βλάβες. Η πιο συχνή αιτιολογία για ένα τέτοιο συμβάν είναι η ύπαρξη υπερτροφικής μυοκαρδιοπάθειας. Η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια είναι πολύ συχνή γενετικά μεταδιδόμενη καρδιακή πάθηση. Δεν πρέπει όμως να συνδεθεί σε καμία περίπτωση με το φαινόμενο της αθλητικής καρδιάς. Σε αθλητές μεγαλύτερης ηλικίας η στεφανιαία νόσος αποτελεί την κύρια αιτιολογία. Αλλά και σε αυτή την περίπτωση συνήθως υπάρχουν εκ των προτέρων συγγενείς διαταραχές.

          Καταλήγοντας, οι αιφνίδιοι θάνατοι στον αθλητισμό σχετίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό με διαταραχές της καρδιάς. Αξίζει όμως να τονιστεί πως αυτές οι επιπλοκές μπορούν να προληφθούν. Ο εξοπλισμός των αγωνιστικών χώρων, ο ιατρικός έλεγχος, ο έλεγχος του ιστορικού του αθλητή και ο περιορισμός της χρήσης απαγορευμένων ουσιών είναι λίγοι μόνο από τους γενικούς κανόνες που μπορούν να σώσουν αθλητές από το φαινόμενο του αθλητικού παράδοξου. Αν και ένα τέτοιο φαινόμενο αφορά μόνο επαγγελματίες αθλητές, ο προληπτικός ιατρικός έλεγχος συστήνεται για όλους.